Keramische kerstboompjes zijn terug: zo zet je de retrotrend in huis

Het is nog oktober, maar de kerstdecoratie ligt al in de winkels. In de Verenigde Staten trekt vooral een retrostuk de aandacht, de keramische kerstboom met gekleurde lampjes. Supermarktketen Aldi verkoopt daar sinds 21 oktober een nieuwe versie in twee maten en vier afwerkingen (klassiek groen, wit met regenbooglampjes, lichtroze en glanzend goud), meldde Apartment Therapy. Volgens het blad brengt Aldi die boompjes al sinds minstens 2019 elk jaar uit, en zijn ze in sommige huizen al net zo’n erfstuk geworden als de originelen uit de jaren zestig.

Of de Nederlandse Aldi of andere winkels hier een vergelijkbaar boompje in de schappen zetten, is nog niet bekend. Maar de retrotrend van keramische kerstboompjes zie je hier ook, en wie geen nieuwe wil, kan op zoek naar een echte. Daar is meer over te zeggen dan je zou denken.

Waar het boompje vandaan komt

Het keramische kerstboompje is van oorsprong een Amerikaans hobbyproduct. Volgens de American Ceramic Society maakten kunstenaars ze eind jaren veertig nog met de hand, met lampjes die elk apart waren bedraad. Toen er betere mallen kwamen, gingen keramiekbedrijven ze in serie maken. Een van de vroegste ontwerpen kwam in 1958 van Atlantic Mold.

De echte doorbraak kwam via keramiekateliers. Mensen kochten een boompje uit de mal, beschilderden het zelf en lieten het daar glazuren en bakken. In de jaren zestig en zeventig stond er in veel Amerikaanse huiskamers een. Daarom is geen boompje hetzelfde. De kleur van het glazuur, de plek van de lampjes en zelfs kleine foutjes verschillen per maker. In de jaren zeventig zakte de markt in, toen kant-en-klare importproducten goedkoper werden.

Zo maak je het retro, maar niet oubollig

Het risico van een keramisch boompje is dat je kamer eruit gaat zien als die van je oma. Dat los je op met de omgeving waarin je het zet.

Zet het boompje als enige kerststuk op een plek waar het opvalt, zoals een vensterbank, een dressoir of een boekenkast, en laat de rest van de kast rustig. Een boompje tussen tien andere kerstfiguren verdwijnt, alleen trekt het de aandacht. Kies een kleur die bij je interieur past in plaats van automatisch het klassieke groen. Wit met regenbooglampjes past in een licht Scandinavisch interieur, goud bij warme houttinten en roze bij een interieur met zachte kleuren.

Wil je er meer van maken, combineer het dan met moderne kerstspullen in plaats van met ander retrospul. Een strakke kandelaar, wat groen en een simpele lichtslinger maken het boompje een bewuste keuze in plaats van een herinnering. Wat de nieuwe kerstcollecties hier dit jaar bieden, zie je bijvoorbeeld in ons stuk over de kerstcollectie van IKEA. En een boompje op een vintage dressoir uit de kringloop is een combinatie die bijna altijd werkt, zoals we eerder schreven over de buffetkast uit de kringloop.

Waar je op let bij een tweedehands boompje

Op Marktplaats, in kringloopwinkels en op vintagemarkten duiken ze regelmatig op. Een echte vintage versie heeft karakter, maar kijk goed voordat je koopt.

• Glazen of plastic lampjes. De American Ceramic Society noemt dat oudere bomen meestal glazen lampjes hebben, en nieuwere plastic. Bij latere bomen verlicht een enkele lamp onderin alle plastic lampjes tegelijk.
• De datum op de bodem. Daar staat soms het jaar waarin de mal werd uitgebracht, niet het jaar waarin het boompje is gemaakt. Een jaartal uit 1958 betekent dus niet automatisch dat jouw boompje zo oud is.
• Merktekens. Boompjes uit de fabriek hebben soms een modelnummer waarmee je de maker opzoekt. Zelfgemaakte versies hebben vaak de datum van het bakken in de bodem gekrast.
• Reproducties. Er zijn veel nieuwe boompjes in retrostijl in omloop, zoals die van Aldi. Daar is niets mis mee, maar betaal er geen vintageprijs voor.
• Barsten en schilfers. Kijk vooral langs de randen van de takken en rond de gaatjes voor de lampjes, want daar zit het zwakste punt.

Let ook op het snoer en de fitting onderin. Een origineel snoer van vijftig jaar oud is vaak broos. Laat dat vervangen voordat je het boompje aanzet, of kies voor een exemplaar met een nieuwe fitting of led-verlichting. Een boompje dat een paar weken lang elke avond brandt, moet elektrisch gewoon in orde zijn.

Waarom dit boompje blijft terugkomen

Ik denk dat het succes zit in wat het niet is. Het is geen grote boom die je hele woonkamer opeist, geen decoratie die je na de kerst moet weggooien en geen massaproduct dat in elk huis hetzelfde staat. Een keramisch boompje is klein, het gaat decennia mee, en het geeft precies dat warme lichtje in een donkere decemberavond. Wie er nu een op de kop tikt, heeft het waarschijnlijk over twintig jaar nog.