Wasmachine die muf ruikt en het onderhoudsritme dat dat voorkomt

Er is een moment waarop je een handdoek uit de kast pakt, eraan ruikt en denkt: die is toch net gewassen. Muf, een beetje zurig, en na een keer gebruiken sterker dan ervoor. De reflex is meer wasmiddel, een hetere wasbeurt of een fles wasverzachter, en alle drie maken ze het probleem groter. De geur komt niet uit je was maar uit je machine, en zolang die er zit, geef je hem elke keer opnieuw mee.

Wat er in de trommel gebeurt is niet ingewikkeld. Moderne wasmiddelen werken bij dertig graden, moderne machines gebruiken weinig water, en het gevolg is dat er een dun laagje van zeepresten, vet en textielvezels achterblijft in de leidingen, in het zeepbakje en vooral in de rubberen manchet van de deur. Dat laagje is voedsel voor bacteriën en schimmels, die zich in een vochtige trommel met de deur dicht uitstekend vermaken. Wasverzachter maakt het erger, want dat is een vettige laag die precies daar blijft plakken.

Wat wanneer

Als je die lijst voor het eerst leest, lijkt het veel. In de praktijk kost alles bij elkaar een half uur per maand, en het merendeel daarvan is de onderhoudswas, die zichzelf draait terwijl je iets anders doet. De twee die het meeste opleveren staan bovenaan: de deur open laten en de manchet drooghouden. Wie alleen die twee doet en de rest laat zitten, is al negentig procent van de geurproblemen kwijt.

De onderhoudswas, en wat je erin gooit

Een lege was op 90 graden werkt, maar hij werkt beter met iets dat vet oplost. Ik gebruik daarvoor gewoon een flinke schep waspoeder, en dan het klassieke poeder met bleekmiddel, niet het vloeibare wasmiddel. Vloeibaar wasmiddel bevat geen bleekmiddel en is precies de reden dat de aanslag ontstaat. Een poederwasmiddel op negentig graden pakt schimmel en vet in één beurt aan en kost je twintig cent.

Schoonmaakazijn wordt overal aangeraden en daar ben ik terughoudend in. Het werkt tegen kalk, maar azijnzuur tast op termijn de rubbers en de afdichtingen aan, zeker als je het regelmatig gebruikt en zeker bij hoge temperaturen. Eén keer per jaar een fles azijn door een lege machine is niet het einde van de wereld, elke maand doen is een dure gewoonte. Soda is een veiliger alternatief tegen vet, en speciale machinereinigers doen in feite hetzelfde als poeder met bleek, tegen een veelvoud van de prijs. Waspoeder, soda en schoonmaakazijn liggen bij elke supermarkt en bij Kruidvat, Etos en Trekpleister. Machinereinigers en ontkalkers vind je daarnaast bij Blokker, de Action en de bouwmarkt. Voor een nieuwe manchet of een pomprotor ga je naar een leverancier van onderdelen voor witgoed, waar je op typenummer bestelt; dat nummer staat op een sticker achter de vulopening.

Als het na een onderhoudswas nog steeds ruikt

Dan zit het ergens waar de was niet komt. Draai eerst het pluizenfilter open, meestal rechtsonder achter een klepje, met een bak en een handdoek eronder omdat er altijd meer water uitkomt dan je denkt. Wat daar uitkomt kan behoorlijk ruiken en dat is meteen je antwoord. Zit daar niets, kijk dan naar de afvoer. Een afvoerslang die in een sifon zit die te weinig water houdt, laat rioollucht terugslaan in de machine, en dan ruikt de was naar riool en niet naar muf. Dat is een ander probleem met een andere oplossing, namelijk een goede sifon of een terugslagklep.

Blijft de manchet zwart gespikkeld, dan is dat schimmel die in het rubber is getrokken. Uitpoetsen helpt dan niet meer, want de vlekken zitten niet aan het oppervlak. Een nieuwe manchet is een onderdeel van enkele tientjes en op de meeste machines met wat geduld zelf te vervangen, al vergt het losmaken van de spanveer wel een schroevendraaier en een stevige hand. Bij een machine van tien jaar oud zou ik die afweging maken tegen wat een nieuwe kost, en daarbij meewegen hoeveel wassen hij nog in zich heeft.

Waar het bij het inrichten al misgaat

Een deel van dit probleem is huisvesting. Een wasmachine in een bijkeuken of een badkamer met een raam of een afvoer, droogt tussen twee wasbeurten door uit. Eentje in een dichte kast onder de trap of achter een dichtgetimmerd deurtje doet dat niet, en die machine gaat vroeg of laat ruiken hoe goed je hem ook onderhoudt. Als je met de inrichting bezig bent, plan dan minstens een rooster of een spleet van een paar centimeter in, en zorg dat de deur van de machine open kan blijven zonder dat je erover struikelt. Bij het kiezen van een kast voor de bijkeuken is dat een van de dingen waar je in de winkel niet aan denkt en waar je thuis meteen tegenaan loopt.

Nog een detail dat er direct mee samenhangt: overladen. Een trommel die tot bovenaan vol zit, spoelt niet goed uit, en de zeep die achterblijft in het textiel is hetzelfde spul dat in de machine blijft plakken. De vuistregel is dat er boven de was een handbreedte ruimte moet zijn. Dat geldt zeker voor grote, luchtige stukken: wie platte sierkussens weer vol wil krijgen door ze te wassen, moet er twee per beurt in doen en niet zes, anders komen ze er klam en klonterig uit en heeft de machine er ook nog eens een lading vezels bij gekregen.

Wat mij betreft is dit het soort onderhoud dat in dezelfde categorie hoort als het schoonmaken van een afzuigkapfilter of het ontkalken van een waterkoker: niemand ziet dat je het doet, het kost bijna niets, en het scheelt op termijn een apparaat. De rekening voor een jaar overslaan is een machine die op zijn achtste jaar wordt afgedankt in plaats van op zijn vijftiende.