Kraan druppelt, sputtert of geeft weinig water: de oorzaak per klacht

Een kraan die iets doet wat hij niet hoort te doen, wordt zelden meteen aangepakt. Een druppel per twintig seconden is te klein om een monteur voor te bellen en te groot om te negeren, dus blijft hij maanden hangen. Zonde, want in de meeste gevallen zit het probleem in een onderdeel van een paar euro, en is het echte werk het achterhalen welk onderdeel het is.

Dat achterhalen doe je niet door de kraan open te maken maar door te kijken wat hij precies doet. Elke klacht hieronder wijst naar een andere plek in de kraan, en die plekken vragen om verschillende handelingen. Wie klakkeloos een nieuw binnenwerk bestelt terwijl het probleem in de perlator zat, heeft een kraan uit elkaar gehad voor niets.

Wat je bij de hand wilt hebben

• Een set inbussleutels, want de stelschroef onder de hendel is bijna altijd een inbus van 2 of 2,5 mm
• Een waterpomptang met een doek eromheen, zodat je het chroom niet beschadigt
• Een perlatorsleutel, het platte plastic sleuteltje dat bij veel kranen wordt meegeleverd
• Schoonmaakazijn en een klein bakje
• Kraanvet (siliconenvet) en een setje o-ringen in verschillende maten
• Teflontape voor schroefdraadverbindingen
• Een emmer en een oude handdoek onder de kraan

Het gereedschap ligt bij Gamma, Praxis of Hornbach en kost samen geen dertig euro. Voor onderdelen ligt het anders: een universele perlator koop je in de bouwmarkt, maar een binnenwerk of een cartouche is merkgebonden en soms zelfs typegebonden. Daarvoor ga je naar een sanitairspeciaalzaak of een installatiegroothandel, en dan neem je het oude onderdeel mee. Kranen van de bekende merken hebben doorgaans nog jaren na dato leverbare onderdelen, en dat is een goed argument om bij een nieuwe kraan niet voor het goedkoopste model te gaan.

Hij blijft druppelen uit de tuit nadat je hem hebt dichtgedraaid

Dit is de meest voorkomende klacht en het onderdeel dat versleten is, zit vrijwel altijd in de kraan zelf. Bij een eenhendelmengkraan is dat de cartouche, een cilindrisch binnenwerk met twee keramische schijfjes die langs elkaar schuiven. Bij een ouderwetse kraan met twee losse knoppen is het het rubberen leertje of de keramische bovendelen.

Draai de hoofdkraan of de hoekstopkranen onder de wastafel dicht, laat de kraan leeglopen, wip het kleurdopje van de hendel, draai de inbusschroef los en haal de hendel eraf. Daaronder zit een ring die je met de tang losdraait, en daaronder de cartouche. Neem hem mee naar de winkel, want er zijn tientallen maten. De vervanging zelf duurt vijf minuten, en dat is de reden dat dit klusje het meest lonende van dit rijtje is: een druppelende kraan verliest volgens Milieu Centraal makkelijk enkele duizenden liters water per jaar.

Hij sputtert, blaast of geeft een onregelmatige straal

Kijk eerst naar de tuit. In vrijwel elke kraan zit vooraan een perlator, een zeefje dat lucht bij het water mengt zodat de straal zacht en gelijkmatig wordt. Kalk en zandkorrels verzamelen zich daar als eerste, en een half verstopte perlator geeft precies dat blazerige, spetterende gedrag.

Draai hem eruit met de perlatorsleutel of met de tang met een doek eromheen, leg hem een nacht in schoonmaakazijn, borstel hem uit met een oude tandenborstel en spoel hem af met de straalrichting omgekeerd. Let bij het terugplaatsen op de volgorde van de zeefjes en het rubbertje. Werkt dat niet, dan kost een nieuwe perlator een paar euro en is het klaar. Sputtert het daarna nog, dan zit er lucht in de leiding, wat na werkzaamheden aan de waterleiding normaal is en vanzelf wegtrekt als je alle kranen een minuut open zet.

Er komt te weinig water uit, terwijl de rest van het huis normaal is

Als één kraan minder geeft dan de rest, ligt het aan die kraan of aan de toevoer ernaartoe, niet aan de waterdruk in huis. Loop drie plekken langs, in deze volgorde. Eerst weer de perlator, om dezelfde reden als hierboven. Dan de hoekstopkranen onder de wastafel of het aanrecht: die worden bij een verhuizing of een reparatie vaak half dichtgedraaid en zo gelaten. Draai ze helemaal open en kijk of het verschil maakt.

Als derde de flexibele aansluitslangen. Daar zit vaak een klein filtertje in dat dichtslibt, en een oude slang kan vanbinnen zijn gaan pellen. Nieuwe slangen kosten een tientje per stuk en zijn sowieso een verstandige vervanging zodra ze ouder zijn dan tien jaar, want een gesprongen slang onder een aanrechtkast is een van de vervelendere waterschades in huis.

Hij lekt onder aan de kraan of onder in de kast

Dit is een ander probleem dan een druppelende tuit en het is urgenter, omdat het water hier niet in de afvoer verdwijnt maar in het meubel of de vloer. Voel eerst waar het nat is. Lekt het bij de voet van de kraan op het aanrecht, dan is de afdichtring onder de kraan versleten of is de bevestigingsmoer eronder losgetrild.

Lekt het onder in de kast, leg dan een droog stuk keukenpapier onder de aansluitingen en kijk na een uur waar de vlek zit. Bij een lekkende koppeling helpt aandraaien met de tang, en anders het losnemen, schoonmaken en opnieuw afdichten met teflontape. Zit het lek in de flexibele slang zelf, dan vervang je de slang. Blijft het onduidelijk, dan is dit het moment om een installateur te bellen, want doorlopend vocht in een aanrechtkast tast het spaanplaat van binnenuit aan en dat merk je pas als de bodem doorzakt. Wie op dat punt toch al aan het uitzoeken is wat er vervangen moet worden, kan meteen bekijken of het aanrechtblad zelf nog wel de investering waard is die eronder gedaan wordt.

Het warme water wordt niet warm, of de menging klopt niet meer

Bij een mengkraan die alleen nog lauw water geeft, terwijl de douche elders in huis wel heet wordt, zit het probleem in de kraan. Vaak is de cartouche vervuild of aan één zijde verkalkt, waardoor de koude kant meer doorlaat dan de warme. Soms is er ook een thermostaatelement bij een thermostaatkraan, dat je apart kunt vervangen.

Controleer daarnaast of de aansluitingen niet zijn verwisseld na een reparatie: warm hoort links, koud hoort rechts, en een omgekeerde aansluiting geeft precies het gevoel dat de kraan verkeerd om werkt. Klein detail, komt verrassend vaak voor.

Hij fluit, tikt of trilt als je hem dichtdraait

Een fluitend geluid tijdens het stromen wijst op een vernauwing, meestal in de perlator of in een half gesloten hoekstopkraan. Een klap of getik op het moment dat je de kraan dichtdraait is iets anders: dat is drukstoot, waarbij de waterkolom in de leiding abrupt tot stilstand komt. Dat komt vaker voor bij snelsluitende eenhendelkranen en bij wasmachines met een magneetventiel.

Zolang het bij een zachte tik blijft, kun je het laten. Slaat het hard door de hele leiding, dan is dat op termijn slecht voor de koppelingen en is een drukstootdemper op het bewuste tappunt de oplossing. Dat is werk voor een installateur, maar het is een ingreep van een half uur en geen verbouwing.

Hij loopt stroef of piept bij het bedienen

Een hendel die zwaar loopt, is bijna altijd een kwestie van uitgedroogd vet in de cartouche. Haal de hendel eraf zoals hierboven beschreven, vet de o-ringen en de bovenkant van de cartouche in met siliconen kraanvet en zet hem terug. Gebruik nooit gewone smeerolie of kruipolie: die tast rubber aan en heeft dan binnen een half jaar een lekkage tot gevolg. Twee minuten werk, en het scheelt een vervanging van een kraan die verder nergens iets aan mankeert.