Gaten en scheuren in de wand vullen zodat je ze na het verven niet terugziet

Het verraderlijke aan gaatjes vullen is dat het tijdens de klus altijd goed lijkt. De vulling zit erin, je strijkt hem glad, je schuurt hem bij, en op dat moment zie je niets meer. Twee weken later, als de zon ’s ochtends laag door het raam schijnt, staan alle plekken er alsnog: een rij lichte cirkels waar de pluggen zaten en een baan langs de deurpost die net iets anders licht weerkaatst dan de rest.

Dat komt bijna nooit door de vulmiddelen. Het komt door twee dingen die overgeslagen worden: het gat wordt niet uitgekrabd voordat het gevuld wordt, en de reparatie wordt niet apart voorgestreken voordat de verf erop gaat. Hieronder staat de volgorde die dat voorkomt, en die volgorde is bij dit klusje strenger dan hij lijkt.

Wat je nodig hebt

• Een plamuurmes van 4 cm voor de gaatjes en een van 10 tot 15 cm voor de vlakken
• Vulmiddel: een kant-en-klare acrylvuller in een emmertje voor kleine gaten, en een poedervuller op gipsbasis die je zelf aanmaakt voor diepere of grotere plekken
• Blijvend elastische acrylkit met een kitspuit voor de naden langs kozijnen en plinten
• Schuurpapier korrel 120 en korrel 180, en een schuurblokje of een handschuurmachine
• Een stanleymes of een driehoekige krabber om scheuren open te krabben
• Voorstrijkmiddel voor zuigende ondergronden en een kwastje om alleen de reparaties te strijken
• Een stofzuiger met borstelmond, een emmer met water en een spons
• Een felle looplamp of een zaklamp die je schuin langs de wand kunt houden
• Bij scheuren die terugkomen: glasvliesband of scheuroverbruggende band van tien centimeter breed

Dit ligt allemaal bij Gamma, Praxis, Karwei en Hornbach in hetzelfde gangpad, en je bent voor een gemiddelde kamer met vijftien tot veertig euro klaar. Bij een verfspeciaalzaak betaal je iets meer maar krijg je betere plamuurmessen en advies over welk voorstrijkmiddel bij jouw ondergrond hoort, en dat laatste is bij oude, sterk zuigende muren geen overbodige luxe. Poedervuller is voordeliger dan de kant-en-klare variant en krimpt minder, maar je moet hem binnen twintig minuten verwerken.

Stap 1: bekijk eerst wat voor scheur het is

Een haarscheur van een halve millimeter in het stucwerk is krimp, en die vul je gewoon. Een scheur die trapsgewijs door het metselwerk loopt, breder is dan twee millimeter, of waarbij de twee zijden niet meer in hetzelfde vlak liggen, is iets anders: dat is beweging in de constructie. Die vullen heeft geen zin, want hij komt terug, en dan heb je niet alleen een scheur maar ook een reparatie die eromheen loslaat.

Twijfel je, plak dan een strookje papier over de scheur, schrijf de datum erop en laat het een paar maanden hangen. Scheurt het papier, dan beweegt er iets en is het tijd voor iemand die naar de fundering kijkt. Blijft het heel, dan is het krimp en kun je verder met stap twee.

Stap 2: maak het gat groter voordat je het kleiner maakt

Dit voelt verkeerd en het is de belangrijkste stap. Krab een scheur open met de punt van een stanleymes of een krabber, zodat je een v-vormige groef krijgt die van boven breder is dan van onderen. Bij een boorgat verwijder je met een schroevendraaier de losse randen en haal je de plug eruit als die er nog in zit: over een plug heen vullen levert altijd een kringetje op.

Vulmiddel hecht op de zijkanten van een groef, niet op een haarscheur waar het nauwelijks in komt. Wie de scheur laat zoals hij is en er een veeg vuller overheen trekt, krijgt een laagje van een halve millimeter dat bij de eerste temperatuurwisseling loslaat. Zuig daarna alles uit met de borstelmond en veeg na met een licht vochtige spons.

Stap 3: strijk voor als de ondergrond zuigt

Oud gips, kalkzandsteen en oude stuclagen zuigen het water uit je vulmiddel voordat het kan uitharden. Het resultaat is een vulling die poederig blijft en bij het schuren gewoon weer uit het gat komt. Een kwastje voorstrijkmiddel in en rond het gat, tien minuten laten intrekken, en dat probleem is weg.

Je herkent een zuigende ondergrond door er een druppel water op te doen. Trekt die binnen een paar seconden weg, dan strijk je voor. Blijft hij staan, dan kun je direct vullen.

Stap 4: vul in twee lagen, en laat de eerste bol staan

Druk het vulmiddel met het kleine mes de groef in en trek het daarna glad met het brede mes, waarbij je het mes bijna plat houdt. Vul niet in één keer helemaal vol: elk vulmiddel krimpt tijdens het drogen, en in een diep gat betekent dat een kuiltje. Laat de eerste laag drogen, vul dan de tweede laag en laat die een fractie boven het wandvlak uitkomen, zodat je hem kunt wegschuren tot precies vlak.

Droogtijden verschillen sterk: een dunne laag acrylvuller is na een uur schuurbaar, een diep gat met poedervuller kan een dag nodig hebben. Wacht liever te lang dan te kort, want vullen dat vanbinnen nog vochtig is, schuurt tot een deuk.

Stap 5: schuur met licht van opzij

Begin met korrel 120 en werk af met korrel 180, en schuur altijd iets breder dan de reparatie zodat de rand geleidelijk in de wand overloopt. Houd tijdens het schuren een looplamp schuin langs de wand, bijna evenwijdig aan het oppervlak. Zo werpt elke oneffenheid een schaduw en zie je meteen wat er nog bol staat of nog hol ligt. Recht van voren zie je vrijwel niets, en dat is precies de reden dat het resultaat pas bij het eerste ochtendlicht zichtbaar wordt.

Zuig daarna het schuurstof af en neem de wand af met een licht vochtige doek. Schuurstof onder een verflaag geeft een korrelig oppervlak dat je er niet meer uit krijgt.

Stap 6: strijk de reparaties apart voor

Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen en die het beruchte doorschijnen veroorzaakt. Een gevulde plek heeft een andere zuiging dan de omringende muur, waardoor de verf er anders in trekt en de plek zichtbaar blijft, ook na twee lagen. Strijk daarom elke reparatie afzonderlijk voor met een kwastje voorstrijkmiddel, of zet er een laagje van dezelfde muurverf op als proefstuk en laat dat drogen voordat je de hele wand doet.

Stap 7: verf de hele wand, van hoek tot hoek

Bijwerken van een plek werkt bij muurverf zelden, ook niet met verf uit hetzelfde blik. Verf verkleurt in de loop van de jaren en droogt op een nieuwe plek anders op dan op een oude laag. Begin je aan een wand, maak dan die wand helemaal af tot aan de hoeken of tot aan een andere natuurlijke onderbreking. Dat kost een uur meer en het scheelt een vlek die je daarna nooit meer niet ziet.

Zijn er meerdere scheuren die telkens terugkomen, dan is het punt bereikt waarop losse reparaties niet meer helpen en de hele wand een andere afwerking vraagt. Of dat dunpleister of renovlies moet worden, hangt af van hoe erg de ondergrond eraan toe is. Renovlies overbrugt scheuren en houdt ze weg, dunpleister maakt de wand vlak. Bij een muur waar je toch een nieuwe kleur op wilde, kun je die twee klussen in één keer doen, en dan is de vraag welke kleur er op de muur komt ineens weer de leuke.