Kas in de tuin: zo verleng je het groeiseizoen tot diep in de herfst

Met een kas schuif je het tuinseizoen aan twee kanten op. In het najaar oogst je langer door en zaai je nog bladgroente die buiten niet meer opkomt, en in de winter begin je al met voorzaaien terwijl de tuin nog stilligt. Daar heb je geen verwarmde kas voor nodig. Een onverwarmde kas houdt wind, regen en de ergste kou tegen, en dat is voor veel groenten genoeg om tot diep in de herfst door te groeien.

Hoe dat in de praktijk gaat, lieten Leonie en Mike deze week zien in een video bij Gardeners’ World, een partnerbijdrage van hun kassenbouwer. Het stel verhuisde een paar jaar geleden van de stad naar de Utrechtse Heuvelrug en wilde vanaf het begin een kas. Leonie begint er in januari al met het voorzaaien van bloemen voor haar bloemenabonnement, en in de zomer staan er komkommers, tomaten en paprika’s die het buiten moeilijk hebben. Het grootste voordeel is volgens haar dat ze het seizoen kunnen verlengen. Wat ze niet hadden verwacht, is dat de kas ook een plek werd om koffie te drinken en zelfs met de familie kerst te vieren.

Dat laatste is geen bijzaak. Een kas die je alleen in april en mei gebruikt, staat de rest van het jaar een flink stuk tuin in beslag te nemen. Wie er ook in oktober en februari iets mee doet, haalt er veel meer uit.

Wat je nu nog zaait in een onverwarmde kas

Eind september en begin oktober is het laatste moment om bladgroente te zaaien die de winter doorkomt. Groei & Bloei noemt zeven gewassen die in oktober nog onder glas kunnen.

Staan er nog tomaten of paprika’s in de kas, laat ze dan hangen zolang het warm genoeg is en er nog vruchten kleuren. Haal de planten weg zodra ze niets meer doen, want een uitgebloeide tomatenplant neemt licht en ruimte in die de wintergroente nodig heeft. Groene tomaten die er dan nog aan hangen, kleuren binnen vaak nog bij op de vensterbank.

Eén ding is in een kas in de herfst belangrijker dan in de zomer, en dat is luchten. Op zachte, zonnige dagen wordt het onder glas snel vochtig en warm, en dat is precies waar schimmel op wacht. Zet op zulke dagen de deur of een raam open. Leonie en Mike hebben ramen die vanzelf opengaan als het warm wordt, en in het najaar is dat geen luxe.

Welke kas past bij welke tuin

De keuze begint niet bij de kas maar bij de plek. Een kas wil zon, zeker in het najaar en de winter als de zon laag staat. Zet hem dus niet in de schaduw van de schutting of het huis, en ook niet onder een boom, want dan valt er in de herfst blad op het dak en druipt het water er de hele winter vanaf.

• Kleine stadstuin. Een leunkas tegen een zonnige muur neemt weinig ruimte in en profiteert van de warmte die de muur afgeeft. Voor alleen voorzaaien en wat sla is een koude bak, een lage bak met een glazen deksel, vaak al genoeg.
• Gemiddelde achtertuin. Een vrijstaande kas waar je rechtop in kunt staan, met ruimte voor een werktafel aan één kant. Kies hem liever iets groter dan je nu denkt nodig te hebben, want een kas raakt altijd vol.
• Grote tuin. Hier kun je aan een kas denken die ook een zitplek is, zoals bij Leonie en Mike. Zet er dan een tafel in en houd rekening met een pad ernaartoe dat in de winter niet verandert in modder.

Dan het materiaal. Glas laat het meeste licht door en blijft er jaren mooi uitzien, maar is zwaar en breekbaar. Polycarbonaat is lichter, veiliger bij kinderen en isoleert beter, maar wordt na een aantal jaren doffer. Voor een kas waarin je ook wilt zitten, zouden wij voor glas kiezen, want daar heb je nu eenmaal uitzicht door. Een aluminium frame vraagt vrijwel geen onderhoud, een houten frame is mooier maar moet je om de paar jaar behandelen.

Twijfel je of je voor een grotere kas een vergunning nodig hebt, kijk dan in het Omgevingsloket voordat je bestelt. Of een bijgebouw vergunningvrij is, hangt af van waar hij in de tuin komt en hoe groot hij wordt, en de gemeente kan eigen regels hebben.

Wat je ermee doet als de tuin stil ligt

Vanaf januari begint het tweede seizoen in de kas. Leonie zaait dan haar eerste bloemen voor, en ook tomaten en paprika’s kun je in een kas eerder starten dan op de vensterbank, omdat ze er meer licht krijgen. Wie nu ook buiten nog wil zaaien, vindt in waarom je inheemse bloemen beter in het najaar zaait wat er dit jaar nog kan. En staan er in de kas ranonkelknollen op de lijst, dan helpt ons stuk over ranonkels planten in het najaar, want die zijn precies het soort plukbloem waar een kas in de winter voor gemaakt is.

Het mooiste argument voor een kas zit misschien in dat kopje koffie van Mike en Leonie. Op een heldere oktoberochtend is het er al aangenaam als het buiten nog koud is. Een kas is een stuk zomer dat je in de herfst mag houden.