Dit snoei je in oktober en dit laat je met rust in de tuin

De eerste blaadjes vallen, de borders zakken in en de snoeischaar begint te kriebelen. Toch is oktober geen maand voor een grote opruimbeurt. Veel planten bereiden zich nu voor op de winter, en wie te enthousiast knipt, haalt bloemknoppen weg of laat wonden achter die slecht genezen. Gardeners’ World waarschuwde er eind september nog voor om niet te rigoureus te werk te gaan. Wij zetten per plant op een rij wat je nu doet en wat je met rust laat.

Eerder schreven we al over rozen snoeien in het najaar en de snoeikalender voor fruitbomen. Dit stuk is de rest van de tuin.

Dit snoei je in oktober

1. Lavendel, rozemarijn en andere mediterrane struiken

Lavendel, rozemarijn en cistusrozen kun je nu nog licht in vorm knippen, voordat de vorst komt. Knip alleen in het groene, bebladerde deel. Wie in het kale, houtige deel snoeit, loopt het risico dat de plant daar niet meer uitloopt. Twijfel je, knip dan liever te weinig dan te veel. Een iets slordige lavendel overleeft de winter beter dan een kaalgeschoren exemplaar.

2. Zomerbloeiende jasmijn

Lange scheuten van toscaanse jasmijn worden zwaar en kunnen bij een herfststorm afbreken of het rek uit trekken. Knip ze nu ongeveer tot de helft in. De echte snoei, terug tot in het oudere hout, bewaar je voor het voorjaar.

3. Vrouwenmantel

Vrouwenmantel ziet er na de zomer vaak verlept en rommelig uit. Knip het loof gewoon weg tot vlak boven de grond. De plant komt in het voorjaar fris terug en je border oogt meteen netter.

4. Daglelies

Daglelies zijn nu uitgebloeid en hebben in de winter weinig te bieden. Het platliggende, afstervende blad kan bovendien ziektes in de hand werken. Knip het weg, dan heeft de plant een schone start.

5. Pioenrozen

Gewone pioenrozen mag je deze maand helemaal terugknippen tot de grond. Gooi het blad niet op de composthoop als je last had van grauwe schimmel, maar bij het restafval. Boompioenen hoef je in principe niet te snoeien.

6. Hoge struiken op een winderige plek

Staat er een hoge struik op een open plek, dan kan de herfstwind er flink aan trekken en de wortels losschudden. Gardeners’ World raadt aan zulke struiken tot een derde van hun hoogte in te korten. Dat klinkt fors, maar het voorkomt dat je na de eerste storm een scheve of ontwortelde struik hebt.

7. Beukenhaag en andere bladverliezende hagen

Na de bladval kun je lange uitlopers van een beukenhaag of een andere bladverliezende haag terugknippen. Coniferen kun je begin oktober nog bijwerken als je dat in september niet gedaan hebt. Daarna laat je ze liever met rust.

8. Japanse esdoorn

Een Japanse esdoorn heeft eigenlijk weinig snoei nodig. Wil je toch een tak weghalen, doe het dan nu en niet in de winter. Vanaf februari komt de sapstroom op gang en dan bloedt de boom bij elke snoeiwond.

9. Stamrozen

Stamrozen hebben een zware kroon op een dunne stam en zijn daardoor gevoelig voor wind. Knip alle takken in de kroon licht in, zodat de wind er minder vat op heeft. De echte rozensnoei volgt in het voorjaar.

10. Zwarte bessen, rode bessen en ander kleinfruit

Dit is de grote klus van de maand voor wie een moestuin heeft. Haal bij zwarte bessen de oudste takken weg die al vrucht hebben gedragen, open het hart van de struik voor meer lucht en laat vijf tot zeven jonge, sterke stengels staan. Die dragen volgend jaar. Bij rode bessen, kruisbessen en blauwe bessen knip je alleen de oudste en zwakste stengels terug tot de grond.

Dit laat je in oktober met rust

In de herfst trekt het sap zich terug uit de takken, en daardoor genezen grote snoeiwonden langzamer. Bij sommige planten is dat een echt risico.

Pruimen en kersen

Snoei steenvruchten nu niet. Wonden die in de herfst of winter ontstaan, zijn vatbaar voor schimmelziektes zoals loodglans. Deze bomen snoei je liever in de zomer, als het droog weer is.

Camellia en mahonie

Beide hebben hun bloemknoppen al gevormd. Knip je nu, dan knip je de bloei van komend jaar weg. Mahonie snoei je na de bloei, camellia eveneens.

Voorjaarsbloeiende clematis

Ook deze clematis zit al vol knoppen voor het voorjaar. Laat hem staan en snoei pas als hij uitgebloeid is.

Struikveronica, rododendron, azalea en laurierkers

Bij groenblijvende en wat vorstgevoelige struiken beschermt de bovenste groei het hart van de plant tegen de kou. Laat die isolatielaag zitten tot het voorjaar. Dat geldt ook voor kuipplanten als de oleander, waar we eerder al over schreven dat je beter tot februari wacht.

Klimop

Klimop bloeit in de herfst en is dan een van de laatste voedselbronnen voor wilde bijen en hommels. Later in de winter eten vogels van de bessen. Een muur vol klimop is nu dus een kleine voorraadkast. Laat hem lekker staan en knip hem pas in het voorjaar bij als hij te ver doorgroeit.

Waarom minder knippen nu beter is

Een opgeruimde herfsttuin voelt goed, maar hij is niet de gezondste keuze. Uitgebloeide stengels en zaaddozen bieden schuilplekken voor insecten en voedsel voor vogels. Bladeren onder struiken beschermen de grond. Wij laten daarom het liefst zoveel mogelijk staan en knippen alleen wat in de weg zit, ziek is of bij storm kan breken. Wie in oktober iets wil doen, kan beter bollen planten dan snoeien.

Benodigdheden

• Een scherpe snoeischaar voor takken tot vingerdikte
• Een takkenschaar of snoeizaag voor dikkere takken
• Een heggenschaar voor de haag
• Tuinhandschoenen en een emmer of tuinzak voor het snoeiafval

Snoeigereedschap vind je bij elk tuincentrum en elke bouwmarkt. Maak het blad na gebruik schoon en droog, zeker als je zieke takken hebt geknipt, zodat je geen schimmel van de ene plant naar de andere brengt.