Moestuinplan maken in november: zo kies je wat je volgend jaar kweekt

De moestuin ligt er in november stil bij, en juist dat maakt het een goed moment om vooruit te kijken. Gardeners’ World publiceerde op 11 november een stappenplan voor een moestuinplan, met als argument dat de tuin rustiger is en je agenda vaak ook. De klusjes van deze maand, zoals stekken nemen en de moestuin winterklaar maken, zetten we eerder op een rij in tuinklusjes in november. Dit stuk gaat over wat daarna komt: op papier bedenken wat je volgend jaar kweekt, ook als je maar een klein stuk tuin of een balkon hebt.

Klein beginnen, op de zonnigste plek

De eerste keuze is de plek. Volgens Gardeners’ World hebben de meeste groenten minstens zes uur zon per dag nodig. Let daarnaast op of regenwater goed wegloopt en of je er makkelijk bij kunt om water te geven. Dat laatste klinkt vanzelfsprekend, maar een bak achter in de tuin waar je in juli niet even langsloopt, droogt snel uit.

Het advies is om klein te beginnen, met een stukje grond, een verhoogde bak of een paar potten. Zo leer je wat werkt voordat je groter gaat. Voor een balkon geldt hetzelfde. Kijk in deze maanden hoe de zon over je balkon gaat, want in de winter staat ze laag en zie je goed welke hoek het langst licht krijgt. Wie in potten kweekt, heeft goede grond nodig. Hoe je zelf turfvrije potgrond voor balkonbakken maakt, lees je bij ons.

Kies wat je zelf graag eet

Een moestuinplan begint niet bij wat makkelijk groeit, maar bij wat je lekker vindt. Houd de eerste lijst kort. Gardeners’ World noemt voor beginners pluksla, radijs, courgette en kruiden als bieslook en oregano.

Wil je dat de moestuin ook mooi staat, dan helpen kruiden en eetbare bloemen. MAX Vandaag noemt de Oost-Indische kers, een eenjarige plant die je makkelijk zaait en waarvan zowel de bloemen als het blad eetbaar zijn, met een smaak die aan radijs doet denken. Ook kruiden zoals bieslook, oregano, salie en rozemarijn hebben eetbare bloemen. Zo staat er in een bak tussen de sla meteen wat kleur. Gebruik daarbij alleen bloemen die je zelf hebt gezaaid of die zeker onbespoten zijn, en ga niet zomaar van elke bloem uit dat die eetbaar is.

Teken het op, met wisselteelt erin

Maak een eenvoudige tekening van je bedden of bakken en schrijf bij elk vak wat erin komt. Een schrift of spreadsheet is genoeg. Zet er meteen de zaaidata en de groeitijd bij, en houd rekening met welke planten goed naast elkaar groeien.

Belangrijk is wisselteelt. Je kweekt eenjarige groenten niet elk jaar op dezelfde plek, omdat dat ziekten en plagen in de hand werkt. Gardeners’ World legt in een aparte uitleg over wisselteelt uit hoe je dat met weinig ruimte aanpakt. Je hebt minimaal drie groepen nodig. Voor een kleine moestuin werken vier groepen: nachtschadegewassen zoals aardappelen en tomaten, peulgewassen zoals bonen en erwten, kool- en knolgewassen zoals bieten, radijs en broccoli, en wortel- en bladgewassen zoals wortelen, uien, knoflook en sla. Elk jaar schuift elke groep een vak op.

Kweek je in potten en bakken, dan deel je in naar stikstof. Groenten die veel stikstof vragen, zoals tomaten, courgette, kool en bladgroenten, komen het eerste jaar. Daarna volgen gewassen met minder behoefte, zoals wortels, bieten en uien. In het derde jaar zet je erwten en bonen in die bak, omdat peulgewassen de grond weer met stikstof verrijken. Daarna begin je opnieuw. Op een balkon met drie bakken heb je zo meteen een rouleerschema. Heb je in oktober al knoflook geplant, teken die bak dan in als de bak met weinig stikstof, dan klopt je schema vanaf het begin.

Zet de zaaitijden in je plan

Elk gewas heeft zijn eigen zaaimoment, en dat staat op het zakje. Gardeners’ World geeft een voorbeeld uit eigen ervaring. Spinazie die in het voorjaar werd gezaaid, schoot snel door en gaf bijna geen oogst, omdat die beter in de winter gezaaid had kunnen worden. Wie zulke data in het plan zet, voorkomt die fout. Spreid het zaaien bovendien, zodat je niet alles in juli oogst maar verdeeld over het jaar. Gardeners’ World heeft daarvoor ook een gratis zaaikalender.

Houd het plan los

Een moestuinplan is geen contract. Schrijf in de loop van het seizoen op wat goed ging en wat niet, en gebruik die aantekeningen voor het plan van het jaar erna. Daarmee wordt elk volgend plan beter afgestemd op jouw tuin, jouw zon en wat je echt opeet. Wie nu, in een rustige week in november, een uurtje met potlood en papier gaat zitten, staat in het voorjaar niet in het tuincentrum te twijfelen.