Turfvrije potgrond zelf maken: het recept voor kamerplanten en balkonbakken

Bijna elke zak potgrond in de winkel bevat turf, en dat heeft een goede reden. Turf houdt water en voeding prima vast en bevat zelf weinig voedingsstoffen, dus je kunt er alle kanten mee op. Maar turf is gedroogd veen, en dat wordt afgegraven in kostbare veengebieden. Gardeners’ World zette deze week op een rij waarom je beter zonder kunt, en hoe je turfvrije potgrond zelf maakt. Nu je in het najaar toch je kamerplanten verpot en de balkonbakken omgooit, is dit het moment om het te proberen.

Waarom zonder turf

Veen houdt enorm veel CO2 vast, meer dan bossen, en bij het afgraven komt dat vrij. Bovendien groeit turf minder dan een millimeter per jaar, dus het wordt veel sneller gewonnen dan het terug kan groeien. In het Verenigd Koninkrijk is turf in potgrond daarom al aan banden gelegd, schrijft het blad, en ook in Nederland en België klinken steeds meer stemmen voor een verbod.

Turfvrije potgrond kopen kan, maar het aanbod is beperkt en je moet goed lezen. Op zakken met kokos- of houtvezel staat niet altijd dat er toch turf is bijgemengd. Zelf maken geeft je die zekerheid, en je kunt de mix afstemmen op wat je plant nodig heeft.

Wat elk ingrediënt doet

Wie snapt wat de onderdelen doen, kan het recept zelf bijsturen. Dit zijn de bouwstenen.

• Compost is de voedende basis. Je kunt gecomposteerde mest, gecomposteerde schors, eigen wormencompost of bladaarde nemen.
• Kokosvezel neemt de rol van turf over. Het houdt water en voeding vast zodat de plant daarop kan terugvallen, en het is een restproduct van kokosnoten. Je koopt het vaak als geperst blok dat je in water laat opzwellen.
• Perliet of scherp zand maakt de grond luchtig en zorgt dat overtollig water wegloopt. Perliet is het lichtst, zand maakt de pot zwaarder en stabieler.
• Kippengrit maakt het mengsel kalkrijker, handig voor planten die dat graag hebben.
• Koffiedik maakt de grond zuurder, voor zuurminnende planten.

Het recept voor balkonbakken en buitenpotten

Gardeners’ World geeft als basis twee delen compost op een deel kokosvezel. Zo wordt de grond niet te rijk aan voeding. Dit is een stevige, vochthoudende mix die goed werkt voor balkonbakken, herfstpotten en vaste planten in een pot.

1. Laat het blok kokosvezel opzwellen in een emmer lauw water en trek het daarna los met je handen.
2. Meet met een emmer of bloempot twee delen compost en een deel kokosvezel af.
3. Meng het grondig, op een stuk plastic of in een grote kuip.
4. Voeg voor kalkminnende planten een handje kippengrit toe, voor zuurminnende planten wat koffiedik.
5. Knijp een handvol samen. Valt het weer uit elkaar en voelt het vochtig maar niet nat, dan is het goed.

Wil je nu nog een pot vullen voor de herfst, kijk dan bij onze drie plantcombinaties voor herfstpotten.

Het recept voor kamerplanten

Binnen staan planten vaker te nat dan te droog, en dan rotten de wortels. Daarom mag de mix voor kamerplanten luchtiger. Het Belgische plantenplatform Gruun gebruikt voor tropische kamerplanten twee delen turfvrije potgrond, twee delen kokosvezel en een deel perliet of scherp zand.

1. Neem twee delen van je eigen basismix van hierboven, of een zak turfvrije potgrond.
2. Voeg twee delen opgezwollen kokosvezel toe.
3. Meng er een deel perliet of scherp zand door.
4. Gebruik een pot met een gat in de bodem, zodat het water weg kan.

Dit werkt goed voor monstera, philodendron, pothos en andere bladplanten. Houdt een plant van droog, zoals een vetplant, dan mag er meer perliet of zand in. Planten die je deze weken van buiten naar binnen haalt, zoals een citrus of oleander, hebben vaak al een stevige pot en hoeven niet meteen over. Welke dat zijn, lees je in welke kuipplanten nu naar binnen moeten.

Benodigdheden

• Compost (gecomposteerde mest, schors of eigen compost)
• Kokosvezel, het liefst als geperst blok
• Perliet of scherp zand
• Eventueel kippengrit of koffiedik
• Een grote kuip of emmer om in te mengen
• Een emmer of bloempot als maatbeker
• Tuinhandschoenen

Compost, kokosvezel en perliet vind je bij het tuincentrum en de grotere bouwmarkten. Let bij kokosvezel en houtvezel op het etiket en kies bij voorkeur een biologische variant. Ook dan blijft de herkomst een vraag, want kokos komt van ver. Een geperst blok neemt minder ruimte in tijdens het vervoer, maar lokale compost is de duurzaamste basis. Kies je toch een zak, let dan op het woord veenmos. Dat is een laag die hoger in de grond ligt dan turf, en het afgraven ervan is iets minder ingrijpend.

Perfect hoeft het niet. Een mix die voor een deel turfvrij is, is al beter dan een zak waar je nooit over nadacht. En wie een keer zelf heeft gemengd, merkt hoe makkelijk het is.