Kleur in de tuin tot diep in de herfst: deze plant blijft knallen

Begin november is de border bij de meeste mensen op zijn retour. De asters zijn bruin, de salvia’s houden het voor gezien en wat overblijft zijn zaadhoofden en kale stengels. Toch staat er in sommige tuinen nu nog een tapijt van helderblauw tussen rood blad. Dat is loodkruid, en Gardeners’ World zette hem op 8 november nog eens in het zonnetje als de plant die tot diep in de herfst voor een spektakel zorgt.

Het gaat om Ceratostigma plumbaginoides, een winterharde vaste plant uit China. Schrijver Govert de Jong noemt hem populair maar lang niet bij iedereen bekend, en ook nog eens een makkelijke plant. Wat hem bijzonder maakt is de timing. In het voorjaar loopt hij uit met fris groen blad, in de zomer valt hij nauwelijks op, en pas als de nazomer begint komen de blauwe bloemen. Wordt het kouder, dan kleurt het blad van groen naar dieprood. Juist die combinatie van blauw en rood geeft het effect waar je in november naar zoekt.

Welke loodkruid je moet hebben

Hier zit de valkuil bij het kopen. Loodkruid is de naam van een heel geslacht, en de bloemetjes lijken sterk op die van mannentrouw (Plumbago auriculata), een nauwe verwant uit Zuid-Afrika. Die mannentrouw is een kuipplant die volgens Wikipedia temperaturen onder de min 8 graden niet overleeft en in de winter dus naar binnen moet. Zet je die in de border in de veronderstelling dat het de winterharde soort is, dan ben je hem na de eerste strenge vorst kwijt.

Let in het tuincentrum dus op de Latijnse naam. Voor een lage bodembedekker met herfstkleur zoek je Ceratostigma plumbaginoides. Die wordt volgens de Nederlandse Wikipedia-pagina over loodkruid ongeveer 25 tot 35 centimeter hoog. Daarnaast bestaat Ceratostigma willmottianum, een bladverliezend struikje van ongeveer een meter. Ook mooi, maar het is een andere plant voor een andere plek. De bodembedekker heeft van de Britse Royal Horticultural Society de Award of Garden Merit gekregen, een keurmerk voor planten die het in de gewone tuin goed doen.

Waar hij het goed doet

Loodkruid komt in China uit rotsige streken met wisselende omstandigheden, en dat merk je. Volgens Gardeners’ World kan hij tegen droogte, hitte en vorst, en ook tegen nattigheid zolang de grond goed afwatert. Die laatste voorwaarde is in veel Nederlandse tuinen het punt. Op zware klei die in de winter dagenlang nat blijft, heeft hij het lastiger dan op zand of in een verhoogde rand. Werk op klei wat grof zand of compost door de plantplek, of kies een plek die iets hoger ligt.

Geef hem volle zon of halfschaduw. In de schaduw bloeit hij nauwelijks. Goede plekken zijn de voorkant van een zonnige border, een geveltuin langs het huis of de rand van een pad, waar hij over de stenen mag kruipen. In potten kan het ook, maar dan moet je hem in de zomer trouw water geven.

Eén ding om te weten voor je hem plant: de plant breidt zich uit met wortelstokken. De Nederlandse Wikipedia waarschuwt dat hij kan woekeren. In een kleine border is dat een reden om hem niet direct naast een tere vaste plant te zetten. Op een plek waar je juist onkruid wilt onderdrukken is het een voordeel, want hij sluit de grond snel af. De uitlopers die je niet wilt, steek je gewoon los.

Nu nog planten of wachten tot het voorjaar

Tuincentra hebben in november vaak nog vaste planten in pot staan, en zolang de grond niet bevroren is kun je die de grond in zetten. Het onderhoud na het planten is volgens Gardeners’ World simpel. Geef goed water tot de plant is aangeslagen, daarna heb je er weinig omkijken naar. In november hoeft dat water meestal niet uit de gieter te komen.

Wel is een jonge plant die net in de grond staat kwetsbaarder dan een gevestigde pol. De Engelse Wikipedia noemt hem winterhard tot ongeveer min 10 graden, met een voorkeur voor een beschutte plek. Heb je een open, natte tuin, dan is maart of april de veiliger keuze. Plant je nu toch, leg dan een laagje blad over de plantplek als er strenge vorst komt. Bloemen zie je dit jaar niet meer veel, maar volgend jaar in de nazomer staat hij er.

Onderhoud door het jaar

Snoeien doe je alleen in het voorjaar, als de nieuwe scheuten verschijnen. Dan knip je het dode loof van vorig jaar weg, zodat het nieuwe blad ruimte krijgt. Laat het rode blad en de uitgebloeide stengels dus deze winter gewoon staan, net als de zaadhoofden die je wintertuin mooi maken. Een laagje compost in het voorjaar mag, maar is volgens de bron niet nodig. Meer voeding heeft hij niet nodig.

Wie er meer van wil, kan hem stekken. In het voorjaar neem je zachte stekken van jong hout, in de zomer halfharde stekken. Gecombineerd met het lostrekken van de wortelstokken heb je binnen een paar jaar genoeg voor een hele rand.

Combineren in de herfsttuin

Het blauw komt het best uit naast warme kleuren. Denk aan geel en oranje herfstblad, siergrassen die goudbruin verkleuren of de laatste chrysanten. In een pot op het terras werkt hij als onderlaag onder hogere planten, op dezelfde manier als in de herfstpotten met drie plantcombinaties die we eerder lieten zien. Staan er deze week nachten met vorst op het programma, kijk dan ook even welke andere planten je binnenzet of inpakt. Loodkruid in de volle grond hoort daar niet bij.