Dat losse tafeltje in je keuken is opeens weer een designkeuze

In veel Nederlandse keukens staat een losse houten tafel. Meestal is dat geen ontwerpkeuze maar een overblijfsel: hij stond er al, hij paste, en er kwam nooit geld voor een echt kookeiland. Uitgerekend dat meubel wordt nu als het mooiste detail van een filmset aangewezen.

De keuken die al achtentwintig jaar op prikborden staat

Apartment Therapy schreef over de set van Practical Magic 2, het vervolg op de film uit 1998 waarvan de keuken sindsdien op elk verzamelbord met wooninspiratie opduikt. Die keuken werd destijds bedacht door ontwerpbureau Roman and Williams: open planken vol potten en flessen, brede houten vloerdelen, en in het midden geen ingebouwd blok maar een losstaand meubel. In de beelden van het vervolg is dat een oude houten tafel met krukjes eromheen, waaraan de zussen zowel koken als eten.

De ontwerpers vertelden eerder aan Elle Decor dat ze zich lieten leiden door oude Engelse keukens, waar een vrijstaande tafel als werkblad de gewoonste zaak was. Het Amerikaanse magazine noemt dat een terugkeer naar de English kitchen, en ziet de belangstelling ervoor sinds vorig jaar breed terugkomen.

De officiële trailer van Warner Bros. hieronder laat de keuken een paar keer in zijn geheel zien, inclusief die tafel in het midden.

Waarom dat hier beter werkt dan een blok van beton

We hebben er ruim vijftien jaar over gedaan om die losse tafel de keuken uit te werken, en er een gemetseld eiland met een zwaar blad voor terug te zetten. In een ruime keuken is daar niets mis mee. In een gemiddelde Nederlandse keuken van tussen de acht en twaalf vierkante meter is het vaak een verslechtering, en dat komt door iets simpels: onder een tafel kun je doorheen kijken.

Een dicht blok tekent zich af als een massief volume midden in de ruimte en snijdt de vloer visueel in tweeën. Bij een tafel loopt de vloer eronder door en zie je de plint aan de overkant. Dat scheelt in hoe groot de keuken oogt, terwijl je precies evenveel werkblad hebt. Daar komt bij dat een tafel kan verhuizen, meegaat naar een volgend huis, en dat je hem opzij kunt schuiven als er iets bezorgd moet worden. Een ingebouwd eiland kun je alleen slopen.

Opknappen in plaats van vervangen

Staat er al zo’n tafel, begin dan met beoordelen of hij het waard is. Kijk naar de verbindingen tussen poot en frame, naar de dikte van het blad en of het massief is of gefineerd; hoe je dat vaststelt staat in zo keur je een tweedehands meubel. Een wiebelig onderstel is te lijmen, een doorgezakt spaanplaatblad niet.

Het blad is meestal het probleem, niet de tafel. Een verweerd massief blad schuur je terug en behandel je met olie, en dat kun je elke paar jaar herhalen. Is er niets meer van te maken, dan schroef je er een nieuw massief blad op; bij Praxis en Gamma liggen eiken en beuken werkbladen op standaardmaten die je zelf inkort, en een houthandel zaagt hem precies op maat. Wat er verder allemaal kan met een blad dat gedateerd is, zetten we op een rij in een gedateerd aanrechtblad vernieuwen.

Een eettafel staat een flink stuk lager dan je aanrecht, en dat merk je als je er staand op werkt. Verhogen kan met houten klossen of met verstelbare meubelpoten, verkrijgbaar bij elke bouwmarkt. Wil je hem kunnen verplaatsen, zet er dan zwenkwielen met rem onder. Het onderstel schilderen in dezelfde kleur als de keukenkasten maakt van de tafel meteen onderdeel van het geheel; laat je het hout kaal, dan blijft het juist het losse element. Beide werkt, maar kies er één. Wil je de wanden eromheen ook zachter maken, dan doet kalkverf in de keuken ongeveer hetzelfde als die oude tafel: structuur in plaats van gladheid.

Heb je nog geen tafel, dan is dit een van de weinige meubels waar tweedehands echt beter is dan nieuw. Op Marktplaats, bij de kringloop en bij vintagehandelaren staan zware eiken tafels waar de nieuwe eigenaar niet zuinig op hoeft te zijn. Een gebruikssleet die er al in zit, ga je namelijk niet meer stuk maken.

Wanneer je het niet moet doen

Eén beperking is hard: in een tafel zit geen spoelbak, geen kookplaat en geen opbergruimte. Wie zijn eiland nodig heeft om de afwas of de pannen kwijt te kunnen, heeft aan dit idee niets. En je moet nog altijd met een geschoven stoel langs de tafel kunnen lopen, anders sta je elke avond te wringen. Past dat niet, dan is geen enkel eiland de goede oplossing, ook geen gemetseld.

Wat ik mooi vind aan deze terugkeer is dat hij de kant op gaat van minder ingrijpen. De keuken die iedereen al bijna dertig jaar wil hebben, is geen keuken die is gekocht maar een keuken die is samengeraapt. Dat is nieuws waar je zelf iets aan hebt.