Tocht bij de voordeur stoppen met strips, borstel en brievenbus

De eerste koude ochtend van september is meestal het moment waarop je het weer voelt: die streep kou over je enkels als je in de gang staat. Bij de meeste huizen komt die niet door de muur en niet door het glas, maar langs de voordeur. Om het kozijn heen, onder de dorpel door, door de brievenbus en soms gewoon door het sleutelgat. Het is de goedkoopste klus van het hele jaar en tegelijk degene die het langst blijft liggen, omdat je hem alleen merkt op het moment dat je toch net binnenkomt met boodschappen.

Ik pak dit liever aan in september dan in november. Niet omdat het dan al koud is, maar omdat lijmlagen van tochtstrips hechting nodig hebben en die krijgen ze slecht op een kozijn van vier graden. In een milde week plak je iets wat de hele winter blijft zitten. In december plak je iets wat in januari half loshangt.

Wat je nodig hebt

• Een rolmaat, en liefst ook een schuifmaat of een liniaal met millimeters
• Een stukje kneedbaar materiaal om de kier te meten: kneedgum, plasticine of een propje boetseerklei
• Een velletje huishoudfolie of bakpapier om te voorkomen dat het aan het kozijn plakt
• Zelfklevende tochtstrip van rubber, in het profiel dat bij jouw kier past
• Een borstelprofiel of deurbezem voor de onderkant van de deur
• Een brievenbusborstel of een binnenklep
• Ontvettende reiniger of spiritus, en een schone doek
• Een scherp mes of een stevige schaar
• Een schroevendraaier, en bij een houten deur eventueel een boortje voor voorboren
• Een dun velletje papier of een servet voor de tochttest

Tochtstrips, borstelprofielen en brievenbusborstels liggen bij elke bouwmarkt: Gamma, Praxis, Karwei, Hornbach en Hubo hebben allemaal een schap met kierdichting, meestal vlak bij de sloten en scharnieren. Voor een deurbezem of valdorpel van betere kwaliteit is de ijzerwarenhandel of een leverancier van hang- en sluitwerk een betere plek dan de bouwmarkt, want daar heb je keuze in lengte en in de hardheid van de borstel. Kneedgum haal je bij de kantoorboekhandel of de HEMA. Reken voor een gemiddelde voordeur op materiaal ter waarde van een paar tientjes, en op een uurtje werk.

Stap voor stap

1. Zoek eerst waar het echt tocht. Doe de deur dicht en ga er met een dun velletje papier langs, een paar centimeter van het kozijn af. Waar het papier beweegt, komt lucht binnen. Doe dit rustig en op een winderige dag, dan is het verschil het duidelijkst. Gebruik hiervoor geen kaars: een vlam vlak bij een gordijn of een jas in de gang is precies het soort risico dat je voor een tochtstrip niet wilt nemen.
2. Meet de kier voordat je iets koopt. Rol een balletje kneedgum, wikkel er een stukje huishoudfolie omheen en druk het op het kozijn waar de deur dichtvalt. Sluit de deur, doe hem weer open en meet de dikte van het platgedrukte balletje. Dat is je kierbreedte. Doe dit op drie plekken: bovenin, halverwege en onderin. Bij oudere deuren verschilt dat vaak, en dan kies je op de grootste maat.
3. Kies het profiel dat bij die maat hoort. Zelfklevende tochtstrips zijn genoemd naar de letter waarop hun doorsnede lijkt, en dat zegt precies genoeg over de vorm.

   Profiel	Vorm van de doorsnede	Past bij een kier van ongeveer
   P-profiel	Rond hol buisje met een plat plakvlak eraan	2 tot 5 mm
   E-profiel	Zelfde buisje, maar platter en met een dunnere wand	2 tot 3,5 mm
   D-profiel	Grotere holle vorm met een rechte rug	3 tot 7 mm
   Schuimband	Massief schuim, drukt volledig in	Kleine kieren, maar slijt binnen een paar seizoenen

   Kijk altijd ook op de verpakking, want de opgegeven marge verschilt per merk. Kies rubber (EPDM) boven schuim als je het langer dan één winter wilt laten zitten. Schuim voelt in de winkel zachter en zit na twee jaar platgedrukt en zwart in het kozijn.
4. Maak het kozijn schoon en droog. Dit is de stap die iedereen overslaat en waardoor de strip half februari loshangt. Neem het aanslagvlak af met ontvettende reiniger of spiritus, laat het echt droog worden en raak het daarna niet meer aan met je vingers. Op oude, poederende verf hecht niets: schuur die plek dan eerst licht op.
5. Plak de strip zonder te rekken. Begin bovenin een hoek, trek de beschermfolie er stukje bij beetje af en druk de strip aan terwijl je zakt. Rek hem nooit uit om net het laatste stuk te halen, want rubber trekt terug en dan laat de strip precies in de hoeken los. Knip in de hoeken netjes af en zet een nieuw stuk aan, in plaats van de strip om de hoek te buigen.
6. Controleer of de deur nog goed sluit. Doe de deur dicht en let op het slot. Moet je duwen om de sluitkom te halen, dan is je profiel te dik en gaat het slot op termijn zwaarder lopen. Kies dan een maat kleiner. Sluit de deur bovenin wel en onderin niet, dan is er iets anders aan de hand: de deur staat scheef. Dat los je niet op met rubber. Hoe je dat wel aanpakt, staat in het stuk over het afstellen van een klemmende deur, en dat werkt voor een voordeur net zo.
7. Pak de onderkant apart aan. Onder de deur zit meestal de grootste kier, en daar kun je geen zacht rubber gebruiken omdat het over de vloer schuurt. Meet de afstand tussen de onderkant van de deur en de vloer of de dorpel, koop een borstelprofiel dat iets ruimer is, kort het af met een ijzerzaag en schroef het op de binnenzijde van de deur. De borstel moet de vloer net raken, niet erin duwen. Ligt er een drempel, dan is een opschroefbare valdorpel netter, maar reken erop dat je dan ook je deurmat moet verplaatsen.
8. Doe iets aan de brievenbus. Een gewone brievenbusklep sluit met een dunne kier eromheen en die staat het hele jaar open op de wind. Een binnenklep met borstel aan de binnenzijde is de eenvoudigste oplossing en schroef je er in tien minuten op. Meet de sparing in de deur voordat je er een koopt, want de maten lopen uiteen en een klep die net niet past ziet er slordiger uit dan geen klep.
9. Vergeet het sleutelgat en de randen niet. Bij een ouderwets baardslot komt er koude lucht recht door het gat. Een klepje voor het sleutelgat kost bijna niets. Kijk daarna nog even naar de aansluiting van het kozijn op de muur: zit daar een naad, dan is dat een kwestie van kitten, niet van een strip.
10. Laat de ventilatie met rust. Dit is geen bijzin. Alles wat je hierboven dichtmaakt, moet ergens gecompenseerd worden, want een huis heeft aanvoer van verse lucht nodig. Roosters boven de ramen, de afzuiging in keuken en badkamer en de ventilatieopeningen mogen dus niet mee dichtgeplakt worden. Meer over het verschil tussen tocht en gewenste ventilatie legt Milieu Centraal uit.

Wat het oplevert en wat niet

Kierdichting geeft geen spectaculaire besparing op je energierekening, en iedereen die dat wel belooft, verkoopt iets. Wat het wel doet is comfort, en dat is voor de meeste mensen de echte reden. Een gang zonder luchtstroom voelt meteen een paar graden warmer dan hij is, waardoor je de verwarming eerder een standje lager zet. De hal wordt bruikbaar in plaats van een doorgangsruimte waar je jas aan blijft. En het gepiep en geklapper bij harde wind is weg, wat je pas waardeert als het stil is.

Ik zie mensen vaak beginnen bij de dure kant: nieuwe deuren, isolatieglas, een offerte voor het hele kozijn. Dat is soms terecht, maar het is zonde om aan die stap te beginnen voordat je hebt gevoeld wat een strip van vijftien euro doet. Bij een deur die verder gezond is, haal je het grootste deel van het ongemak met de goedkoopste ingreep weg. Datzelfde denken zit achter een goed geïsoleerd tuinhuis: de kieren zijn daar net zo bepalend als de dikte van de isolatieplaat, en ze kosten een fractie.

Zit je met een hal die na dit alles nog steeds koud aanvoelt, dan is een zwaar gordijn voor de voordeur een oude oplossing die verrassend goed werkt, mits je de rail hoog genoeg en breed genoeg monteert zodat het gordijn niet in de deur komt. Waar die rail dan precies hoort, staat in het stuk over gordijnen ophangen en de juiste hoogte en breedte van de rail. Het is geen hoogstandje en het is bij ons in huis het verschil tussen een gang waar je doorheen loopt en een gang waar je even blijft staan om je schoenen uit te doen.