Wanneer snoei je welke fruitboom: de kalender voor appel, peer en pruim

De pruimen zijn op, de appels beginnen te vallen en de schaar jeukt. Precies op dit moment krijgt de redactie de meeste vragen over snoeien, en precies op dit moment gaat het ook het vaakst mis. Want de ene fruitboom wil in september de schaar zien en de andere pas als er geen blad meer aan zit. Tuinseizoen zette de snoei- en oogsttijden op een rij, en dat overzicht laat vooral zien hoe ver de soorten uit elkaar liggen.

Half september is het moment van de pruim

Pruimen gaan volgens Tuinseizoen in september en oktober onder de schaar, meteen na de oogst die in augustus en september valt. Dat is geen smaakkwestie. Een pruim die je in de winter opensnijdt, staat wijd open voor loodglans en bacterievuur, en in die periode groeit er niets meer dicht. Snoei je nu, dan is de boom nog in beweging en sluit de wond zich nog voor het echt koud wordt.

Dezelfde logica geldt voor de kers, alleen ligt het raam daar vroeger. Juli tot september, direct na de oogst die van eind juni tot in augustus loopt. Wie zijn kers nog niet gedaan heeft, heeft deze maand dus de laatste kans en moet daarna tot volgende zomer wachten.

Appel en peer wachten juist tot het blad weg is

Bij appel en peer keert het om. Die snoei je van november tot begin maart, als de boom in winterrust is. Twee redenen. De boom verbruikt dan geen energie aan de takken die je er toch afhaalt, en je ziet zonder blad eindelijk wat je doet. De kruisende takken, het waterlot, de tak die het hart van de boom dichtzet, dat valt in januari op en in juli niet.

Zelf vind ik dat het tweede argument zwaarder weegt dan het eerste. Een kale appelboom is gewoon af te lezen als een tekening. In het blad ga je op gevoel snoeien, en op gevoel snoeien betekent bijna altijd te weinig wegnemen op de plek waar het ertoe doet en te veel aan de buitenkant, waar je alleen maar nieuwe scheuten uitlokt.

De oogst loopt bij appel en peer van september tot oktober. Dat is dus nu, en dat is meteen het handigste moment om te kijken waar je in de winter wilt beginnen. Waar je niet bij kon, waar het fruit klein bleef omdat er geen licht kwam, waar een tak zo laag hing dat je er niet onderdoor kon maaien.

De kalender in het kort

• Appel, snoeien van november tot begin maart, oogst september en oktober.
• Peer, snoeien van november tot begin maart, oogst september en oktober.
• Kers, snoeien van juli tot september, oogst eind juni tot augustus.
• Pruim, snoeien in september en oktober, oogst augustus en september.

Tuinseizoen tekent er terecht bij aan dat de oogstdata per ras en per streek schuiven. Een vroege appel in Zeeland is eerder rijp dan dezelfde boom op de Veluwe. De snoeiperiodes liggen vaster, want die hangen aan de groeirust en niet aan het weer van één seizoen.

Hoeveel mag er in één keer af

De regel die de meeste tuinen redt, gaat niet over het moment maar over de hoeveelheid. Haal per snoeiseizoen niet meer dan ongeveer een kwart van de kroon weg. Ga je daaroverheen, dan reageert de boom met een woud aan dunne, rechtopstaande scheuten die geen vrucht dragen en die je het jaar daarna weer weg mag halen.

Staat er een boom die jaren niet is aangeraakt, verdeel de ingreep dan over drie winters. Jaar één het dode en kruisende hout, jaar twee de hoogte, jaar drie de vorm. Dat voelt tergend langzaam en het is de enige manier waarop zo’n boom weer gaat dragen in plaats van alleen maar harder groeien.

Werk vanaf een stabiele plek. Een driepootladder staat op ongelijke ondergrond een stuk rustiger dan een gewone trap, en dat scheelt meer dan je denkt zodra je met twee handen aan een tak hangt. De Royal Horticultural Society laat in de video hieronder zien waar je de schaar precies zet, vlak boven een naar buiten gerichte knop en niet midden op een tak.

En de rest van de tuin

Klein fruit volgt zijn eigen ritme en valt buiten deze kalender. Voor de struiken hebben we aparte stukken over aalbessen snoeien en over blauwe bessen, waar de timing weer anders ligt. Wie nog meer wil afvinken voor het echt herfst wordt, vindt in onze lijst met tuinklussen voor half september wat er deze weken verder nog kan.

Het komt erop neer dat je de schaar deze maand bij de pruim en de kers pakt, en bij de appel en de peer laat liggen. Dat is een saai antwoord, maar het is het verschil tussen een boom die volgend jaar draagt en een boom die het hele seizoen bezig is met genezen.