Verduisterende gordijnen kiezen: zo slaap je door de zonsopkomst heen

Half september is het rond kwart voor zeven licht, en dat schuift de komende weken gestaag op. Toch is dit precies het moment waarop veel mensen ontdekken dat hun slaapkamer niet donker te krijgen is, want de zon komt nu onder een lage hoek naar binnen en schijnt dwars langs het gordijn heen. Apartment Therapy schreef deze week over een setje verduisterende gordijnen waar de redactrice naar eigen zeggen door de zonsopkomst heen slaapt. Dat lukt alleen als je het goed ophangt, en daar gaat het meestal mis.

Verduisterend wil niet zeggen dat het donker wordt

Er zijn twee dingen die door elkaar lopen. Het eerste is de stof: die kan dimout zijn (een dichte weving die het meeste licht tegenhoudt) of blackout (een stof met een gesloten coating of een extra laag die vrijwel geen licht doorlaat). Het tweede is de montage, en dat is negen van de tien keer de echte oorzaak. Een blackoutgordijn dat vijf centimeter van de muur hangt, levert een verlichte rand op waar je vanuit bed recht naar ligt te kijken.

Ga voor jezelf de vier lekken langs. Boven de rail schijnt licht over het gordijn heen als de rail los van het plafond hangt. Aan de zijkanten schijnt het langs de rand als het gordijn niet ver genoeg over de muur doorloopt. Onderaan komt het eronderdoor als het gordijn boven de vloer of boven de vensterbank stopt. En als laatste het weefsel zelf, dat bij een dimoutstof gewoon een beetje licht doorlaat. De eerste drie los je op met de manier van ophangen, de vierde met de stofkeuze.

Ophangen zonder lichtlek

De vuistregels die ik aanhoud. Hang de rail zo hoog mogelijk, het liefst tegen het plafond, en niet net boven het kozijn. Dat is bij verduisteren functioneel en het maakt de kamer bovendien hoger. Laat het gordijn aan beide kanten ruim over de muur doorlopen, minstens vijftien tot twintig centimeter naast de dagkant, en laat de twee banen elkaar in het midden royaal overlappen. Kies een gordijn dat tot op de vloer valt, met hooguit een centimeter speling.

Het lek boven de rail is het lastigste, en daar zijn twee oplossingen voor. De eerste is een plafondmontage, waarbij er geen ruimte meer is voor licht om overheen te vallen. De tweede is een gordijnkap of een plank van een centimeter of tien voor de rail, die het licht dat over het gordijn valt opvangt. In een huurhuis waar je niet in het plafond mag boren, werkt een gordijnroede met ringen juist slecht: daar zit per definitie ruimte tussen de stof en de muur.

De beste combinatie voor een slaapkamer op het oosten is wat mij betreft een verduisterend rolgordijn in de dagkant, met zijgeleiders, en daar een gewoon gordijn voor. Het rolgordijn doet het donkere werk, het gordijn doet de sfeer en dempt het geluid. Dat laatste is geen bijzaak, want dezelfde zware stof die licht tegenhoudt haalt ook de scherpte uit een kale kamer, en dat is precies wat er in ons stuk over galm en zachte materialen staat.

Waar het geld in gaat zitten

Bij verduisterende gordijnen betaal je voor drie dingen: de stof per meter, de voering en de manier waarop het gemaakt is. Een kant-en-klaar gordijn in standaardmaten is veruit het goedkoopst, maar valt bijna nooit precies goed, en juist bij verduisteren zijn die paar centimeter het verschil. Op maat laten maken is duurder, en dan betaal je vooral voor de hoogte, want dat bepaalt hoeveel meter stof erin gaat.

Een tussenweg die veel mensen vergeten: je kunt een bestaand gordijn laten voorzien van een losse verduisteringsvoering, die met haakjes achter het bestaande gordijn hangt. Je houdt dan de stof die je mooi vindt en koopt alleen het donkere werk bij. Dat is ook de route voor huurders, want er verandert niets aan de rail.

Let bij je berekening op de plooi. Gordijnstof wordt met een factor op de raambreedte besteld, meestal ongeveer twee keer de breedte van de rail, anders hangt het gordijn strak en vlak in plaats van in banen. Dat betekent dat een raam van twee meter al snel vier meter stof vraagt, en dat verklaart waarom een offerte hoger uitvalt dan je op grond van de raammaat had verwacht.

Wat je ook nog wint

Een dik gordijn dat tot op de vloer valt en strak tegen de muur sluit, doet ’s winters iets aan de koude luchtstroom langs het glas. Het is geen isolatie in de bouwkundige zin, maar het scheelt in het tochtgevoel, en juist daarom is een gordijn dat tot op de vloer valt beter dan een gordijn dat op de vensterbank eindigt. Houd wel je radiator vrij: hangt het gordijn eroverheen, dan stuur je de warmte langs het koude glas omhoog en verwarm je vooral de straat.

Eén waarschuwing over vocht. Een zwaar, dicht gordijn dat de hele dag gesloten blijft, houdt de lucht bij het raam stil, en dat is precies de omstandigheid waarin je ramen in het najaar beslaan. Schuif ze overdag open en zet het raam even op een kier; wat daar verder tegen helpt hebben we uitgezocht in beslagen ramen in het najaar. En kijk je eigenlijk niet naar binnen maar naar buiten voor de oplossing, dan is zonwering aan de buitenkant voor warmte altijd effectiever, alleen voor het licht ’s ochtends vroeg niet.

Voordat je iets bestelt, meet je eerst opnieuw. In ons stuk over gordijnen ophangen staat op welke hoogte en breedte de rail hoort, en dat is bij verduisteren geen smaakkwestie meer maar de kern van het hele plan.