Nest van de Aziatische hoornaar herkennen nu de bomen kaal worden

Nu het blad van de bomen valt, komen ze tevoorschijn. Grote, grijsbruine bollen hoog in een kale kruin, die er de hele zomer al hingen zonder dat iemand ze zag. Het zijn de nesten van de Aziatische hoornaar, die tegenwoordig officieel geelpoothoornaar heet. Wie in november omhoog kijkt in de tuin of op straat, heeft de beste kans van het jaar om er een te ontdekken. De vraag is dan wat je ziet, of het gevaarlijk is en wat je ermee moet.

Zo ziet het nest eruit

De geelpoothoornaar bouwt twee nesten per jaar, legt Gardeners’ World uit. In het voorjaar maakt de koningin een klein nest, laag bij de grond en goed verstopt, bijvoorbeeld in een schuur of haag. Daar komen de eerste werksters uit. Lukt dat, dan bouwen die werksters een tweede, veel groter nest hoog in een boom. Door het blad zie je dat in de zomer nauwelijks. Pas als de boom kaal wordt, hangt er opeens een bol.

Dat zomernest zit meestal vlak onder de top, vaak op tien tot twintig meter hoogte. Het is rond en soms wat peervormig, in de herfst ongeveer zo groot als een skippybal, en het lijkt van buiten op een bal van grijsbruin papier. Dat beschreef Welingelichte Kringen in oktober 2026 in een overzicht van de regels per provincie. Het materiaal is gekauwd hout.

Het verschil met de Europese hoornaar

Niet elk hoornaarsnest is van de exoot. De Europese hoornaar hoort hier thuis en is nuttig, omdat hij vliegen vangt. Zijn nest zit bijna altijd in een holte, zoals een holle boom, een nestkast, een schuur of een spouwmuur. Het is geelbruin en dus lichter van kleur dan het donkerbruine nest van de geelpoothoornaar. Een vrij hangende bol hoog in de kruin wijst daarom eerder op de Aziatische soort.

Zie je de dieren zelf nog vliegen, dan helpt de kleur. De Europese hoornaar is groter, met een rode kop en een achterlijf dat naar achteren steeds geler wordt. De geelpoothoornaar is kleiner en overwegend zwart, met een oranjegeel gezicht, een oranjegele band achter op het lijf en gele uiteinden aan de poten. Aan die poten dankt hij zijn nieuwe naam.

Zit er in november nog iets in?

Dat is wat de meeste mensen niet weten als ze zo’n bol ontdekken. Een nest dat je pas ziet als het blad eraf is, is vaak al leeg of loopt leeg. In het najaar brengt een volk nieuwe koninginnen voort, volgens Welingelichte Kringen tussen de 50 en 500 per nest. Die verlaten het nest om elders te overwinteren en beginnen in het voorjaar elk een eigen volk. Het oude nest wordt het jaar erna niet opnieuw gebruikt.

Een kaal nest in december is dus vooral een aanwijzing. Het vertelt dat er komend voorjaar in de buurt jonge koninginnen op zoek gaan naar een schuur, haag of dakrand voor hun eerste, kleine nest. Dat is het moment waarop ingrijpen het meeste oplevert, want een nest ter grootte van een tennisbal is voor een bestrijder veel eenvoudiger weg te halen dan een bol op vijftien meter hoogte.

Vaak leeg is alleen niet hetzelfde als altijd leeg. Zie je nog beweging rond de ingang, behandel het dan als een bewoond nest.

Wat je wel en niet doet

De Rijksoverheid is er duidelijk over op de pagina over de geelpoothoornaar. Blijf minstens vijf meter uit de buurt van een nest en zorg dat kinderen en huisdieren het niet kunnen verstoren. Haal het nooit zelf weg, want dan verdedigt het hele volk het nest. Een steek is pijnlijk maar meestal niet gevaarlijk, behalve als je allergisch bent of meerdere keren kort na elkaar wordt gestoken.

Ook dichtspuiten of dichtstoppen werkt niet, de dieren knagen een nieuwe uitgang. En koop geen vallen. Volgens de Rijksoverheid is niet bewezen dat ze werken en vang je er ook nuttige insecten mee.

Ga je deze maand snoeien of de schuur opruimen, kijk dan eerst even of er iets hangt. Dat past mooi bij de andere tuinklusjes in november. Vind je een nest, stel het werk dan uit.

Waar je een nest meldt

Maak op veilige afstand een foto en zet de waarneming op waarneming.nl. Gardeners’ World raadt aan dat te doen voordat er iets wordt weggehaald, zodat eerst wordt vastgesteld om welke soort het gaat. Je wilt geen nest van de Europese hoornaar laten verwijderen.

Wat er daarna gebeurt, hangt af van de plek. Losse hoornaars hoef je niet bij de overheid te melden. Hangt een nest in de openbare ruimte waar veel mensen komen of geeft het overlast, dan meld je het bij je gemeente of provincie. Hoe dat gaat verschilt per regio, dus kijk op de website van je gemeente. Hangt het in je eigen tuin en heb je er last van, dan ben je als eigenaar zelf verantwoordelijk en schakel je een professionele bestrijder in. Vraag vooraf wat het kost, zeker bij een nest hoog in een boom.

Een leeg winternest hoeft niet weg. Melden is wel nuttig, omdat het laat zien waar de soort zit en waar je in het voorjaar extra moet opletten.