Gevonden meubels een tweede leven geven: wat jonge ontwerpers laten zien

Een stoel die iemand bij het vuilnis had gezet, een lamp van bananenpapier, een tafel uit duizenden laagjes fineer. Op de Designers of Tomorrow-tentoonstelling die Apple van 21 tot en met 25 oktober op Design Miami.Paris houdt, laten vier jonge ontwerpers zien wat je met gevonden en eenvoudig materiaal kunt doen. Dezeen besprak de show in Parijs. Het zijn designstukken, geen klusprojecten. Maar de technieken erachter zijn verrassend goed thuis toe te passen.

Een stoel van de stoep

Het meest herkenbare stuk is van de ontwerper Isabel Rower. Zij vond meubels die naast haar atelier in Brooklyn op straat stonden en bouwde daar een houten geraamte van. Daaroverheen bracht ze laag na laag papier-maché aan, en een pulp van houtlijm, zaagsel en papier van versnipperd oud papier. Daarna spoot ze de stoel zwart en lijmde er 1500 zelfgemaakte keramische kraaltjes op.

Dat laatste is voor een zondagmiddag wat veel, maar het principe is bruikbaar. Een oude stoel uit de kringloop met een kapotte zitting of lelijk fineer hoef je niet weg te gooien. Een stevig houten frame is het waardevolle deel. Wat erop zit, kun je bekleden, bouwen of afdekken. Papier-maché met houtlijm wordt na het drogen hard en is goed te schuren en te verven, en dat maakt het geschikt voor een bijzettafeltje, een lampvoet of een decoratieve stoel die vooral mooi mag zijn.

Wel eerst kijken of het frame het waard is. Een wiebelende stoel met losse verbindingen of houtworm wordt met een laag papier niet beter. Hoe je dat in de winkel controleert, lees je in ons stuk over een tweedehands meubel keuren.

Licht van papier en plantenvezel

De Egyptisch-Deense ontwerper Salem S. Charabi maakte een lamp van dadelpalm uit Saqqara, kalksteen en papier gemaakt van bananenstengels uit de Nijldelta. De constructie is gebaseerd op de manier waarop Egyptische ambachtslieden van dadelpalmhout kistjes en dienbladen maken. De Koreaanse kunstenaar Yoonjeong Lee begon met een potlood waarmee ze een vel papier aan een oppervlak prikte en maakte er een lamp van, met een tafeltje dat ze opbouwde uit naar eigen schatting zo’n 5000 dunne laagjes fineer.

Wat hier thuis van overblijft, is het idee dat een lampenkap geen fabrieksproduct hoeft te zijn. Een kap van handgeschept of Japans papier over een eenvoudig frame geeft een zachte, warme gloed die je met een kunststof kap nooit krijgt. Gebruik er wel een ledlamp in die nauwelijks warm wordt, en houd afstand tussen lamp en papier. Wie liever een lamp koopt die er zo uitziet, vindt in ons stuk over de nieuwe bamboelampen van IKEA een betaalbare variant van hetzelfde idee.

Waarom dit nu speelt

Het thema van de show heet Design for Presence, en Apple wil er laten zien hoe ontwerpers zijn producten gebruiken tijdens het maken. Dat is de reclame. Interessanter is wat de stukken gemeen hebben. Ze laten allemaal zien hoe ze gemaakt zijn, en ze zijn van materiaal dat al bestond of dat dichtbij te vinden was. Dat sluit aan bij wat we op meer plekken zien, van kringloopwinkels die vol staan met designliefhebbers tot het tweedehandsplatform dat IKEA zelf opende. Over dat platform schreven we in ons stuk over tweedehands verkopen via IKEA.

Een meubel dat al eens een leven heeft gehad, krijgt in een nieuw huis bovendien een verhaal mee. Dat zie je ook aan de manier waarop ontwerpers met oude kasten omgaan. Een eetkamerbuffet uit de kringloop staat bij hen in de hal of de slaapkamer, zoals we lieten zien in ons stuk over de vintage buffetkast.

Zelf beginnen met een vondst

Wie dit wil proberen, begint klein. Een krukje, een plankje of een lampvoet is genoeg om te leren hoe papier-maché droogt en hoe verf erop pakt.

• Zoek in de kringloop of op straat naar een stuk met een stevig frame van massief hout.
• Maak het schoon, schuur het op en zet losse verbindingen eerst vast met houtlijm en lijmklemmen.
• Bouw vormen op met repen papier en een mengsel van houtlijm en water, laag na laag, en laat elke laag goed drogen.
• Schuur glad, zet een grondlaag en verf of lak het in een kleur die bij je kamer past.
• Werk af met iets kleins dat het eigen maakt, zoals een rand van kraaltjes, touw of een stukje mozaïek.

Houtlijm, schuurpapier, verf en lijmklemmen liggen bij de bouwmarkt, papier heb je al in huis. Het resultaat wordt geen museumstuk, maar wel een meubel dat niemand anders heeft. En dat is uiteindelijk precies wat deze jonge ontwerpers laten zien.