De 150-centimeterregel: waarom kunst en lampen bij de meeste mensen te hoog hangen

Er gaat op Instagram een ophangregel rond die zo simpel is dat hij bijna verdacht lijkt: het midden van je kunst hoort op zestig inch van de vloer. Interieurontwerper Leor van het account lz_interiors bracht hem opnieuw onder de aandacht, en Apartment Therapy tekende er deze week een verhaal over op waarin ook oprichter Maxwell Ryan zich achter het idee schaart. Niet de bovenkant van de lijst, niet de onderkant, maar precies het midden, ongeacht hoe groot of hoe klein het werk is.

Alleen: wij meten hier niet in inches. Zestig inch is 152,4 centimeter, en dat is net even naast de maat die Nederlandse inrichters en musea al decennia aanhouden. Die zit op 145 tot 150 centimeter. Het verschil lijkt klein, maar het is precies het verschil tussen een schilderij dat op je oog valt en een schilderij waar je net iets naar omhoog kijkt.

Wat de regel precies zegt

De rekenmethode is het waardevolle deel, niet het getal. Meet de hoogte van je werk inclusief lijst en deel die door twee: dat is je middelpunt. Meet dan vanaf de vloer omhoog naar je streefhoogte en zet daar een potloodstreepje. Die twee punten moeten samenvallen.

Vervolgens komt het stukje waar het thuis alsnog misgaat. Je hangt niet aan het midden van de lijst, je hangt aan het ophangoog of de draad. Leg het werk plat neer, trek de draad strak omhoog zoals hij straks aan de spijker hangt, en meet hoeveel centimeter er tussen de bovenkant van de lijst en dat hoogste punt van de draad zit. Dat aantal haal je van je bovenrand af, en daar komt de spijker. Sla je hem op het middelpunt zelf, dan hangt alles standaard tien centimeter te hoog.

Voor de spijker zelf geldt: in een gipswand hoort een plug of een speciale gipsplaathaak, niet zomaar een spijker. Welke plug bij welke muur past staat in ons overzicht over de juiste plug kiezen voor gips, gasbeton, beton of holle steen.

De Nederlandse maat is 145 tot 150

De Amerikaanse regel en de Nederlandse praktijk komen uit dezelfde gedachte: het midden van een werk hoort op ooghoogte van iemand die staat. Alleen wordt die ooghoogte hier iets lager gerekend. In onze naslag met standaardhoogtes in huis staat het midden van een schilderij op 145 tot 150 centimeter, en dat is ook wat de meeste Nederlandse musea aanhouden.

Praktisch gezien maakt het niet uit of je 148 of 152 kiest, zolang je maar één maat kiest en die overal in huis volhoudt. De rust die je zoekt komt niet uit het getal, hij komt uit de herhaling: als elk werk in je huis op dezelfde lijn hangt, oogt zelfs een verzameling die verder nergens op slaat opeens doordacht. Wie het in centimeters wil onthouden zonder erover na te denken: 150 is een prima huisregel en je kunt hem op elke rolmaat zonder rekenen aflezen.

Waarom bijna iedereen te hoog hangt

De fout is bijna altijd dezelfde. Je staat voor de muur met het werk in je handen, je armen zijn opgeheven, en op die hoogte ziet het er goed uit. Maar je armen zitten hoger dan je ogen, en je kijkt bovendien naar beneden omdat je op je handen let. Zodra je een stap achteruit doet, hangt het te hoog. Vraag daarom altijd iemand anders om vast te houden terwijl jij op drie meter afstand kijkt, of leg gewoon de rolmaat aan en vertrouw de maat in plaats van je oog.

De tweede fout is meten vanaf de dekvloer tijdens een verbouwing. Komt er nog een vloer overheen, dan verschuift alles een paar centimeter en hangt je hele huis systematisch te hoog. Meet altijd vanaf de afgewerkte vloer.

Twee werken, een galerijwand en de trap

Hang je twee werken naast of onder elkaar, dan geldt de maat niet per stuk. Je behandelt het paar als één blok: leg de werken op de grond in de opstelling die je wilt, inclusief de ruimte ertussen, bepaal het middelpunt van dat hele blok en zet dát op 150 centimeter. Hetzelfde geldt voor een galerijwand van acht lijstjes. Leg de hele wand eerst op de vloer, meet het blok op, en werk dan pas naar boven.

Voor kunst langs een trap verandert er één ding: je meet niet vanaf de vloer beneden, maar vanaf de trede die recht onder het werk ligt. Elk lijstje krijgt dus zijn eigen nulpunt en de reeks loopt netjes mee met de trap in plaats van scheef weg te lopen.

Wanneer je de maat juist loslaat

Er zijn vier situaties waarin 150 centimeter niet klopt.

• Boven een bank of dressoir. Hier telt de afstand tot het meubel zwaarder dan de afstand tot de vloer. Houd 20 tot 30 centimeter tussen de rugleuning en de onderkant van de lijst aan. Wordt het middelpunt daardoor hoger dan 150, dan is dat prima; het werk hoort visueel bij de bank, niet bij de muur.
• In de eetkamer. Daar zit iedereen. Een paar centimeter lager oogt logischer, en dezelfde redenering geldt voor de televisie: die hangt met het midden op 100 tot 110 centimeter, omdat je ernaar kijkt terwijl je zit.
• Bij hoge plafonds. In een oud pand met vier meter plafond zakt een werk op 150 centimeter naar de plint toe. Ga dan uit van het vlak in plaats van van de vloer en houd meer lucht onder dan boven.
• Bij een heel groot werk. Boven ongeveer 120 centimeter hoogte wordt het middelpunt vanzelf de vuistregel en gaat het meer om de marge boven en onder.

En de lampen dan

Dezelfde denkfout zit in verlichting, en daar is hij vervelender omdat je er letterlijk in kijkt. Een wandlamp hoort met de onderkant op 160 tot 170 centimeter, dus boven ooghoogte van iemand die staat. Hangt hij lager, dan zie je het lampje zelf en verblindt hij bij elke passage.

Boven de eettafel is het precies andersom en hangen de meeste mensen te hoog: 70 tot 80 centimeter boven het tafelblad is de maat. Dat voelt bij het ophangen laag aan, maar zodra je zit valt het licht op het eten in plaats van in je gezicht, en kijk je nog steeds vrij naar de overkant. Welk licht er in zo’n lamp hoort, staat in ons stuk over lumen, kelvin en straalhoek per kamer.

Wat mij betreft is dat de echte winst van deze regel. Niet dat er één juiste hoogte bestaat, want die bestaat niet. Maar dat je stopt met per muur opnieuw beginnen en één lijn kiest waar alles zich aan houdt. Dat kost je een middag met een rolmaat en een potlood, en het is de goedkoopste ingreep die je huis dit najaar kunt geven.