Wekkerlicht kopen nu het donker wordt: welke werkt echt en waar let je op?

De klok is sinds 25 oktober terug naar wintertijd, en dat merk je het meest als de wekker gaat in het pikkedonker. Een wekkerlicht bootst de zonsopkomst na en haalt je dus niet alleen met geluid uit je slaap. Er zijn genoeg testlijstjes, alleen wijzen ze niet dezelfde winnaar aan. Daarom hier wat er echt over bekend is, en waar je dan op let.

Werkt een wekkerlicht echt?

Het eerlijke antwoord: voor hoe je je voelt bij het opstaan vermoedelijk wel, voor meer dan dat is het bewijs dunner. Een onderzoek van Van de Werken en collega’s uit 2010 keek naar een kunstmatige dageraad van dertig minuten met maximaal 300 lux. Die was beter tegen de sufheid na het wakker worden dan licht dat pas op het moment van opstaan aanging. Effect op cognitieve prestaties vonden ze niet.

In een labstudie uit 2013 met zeventien deelnemers verbeterden stemming en welzijn na beide nachten met beperkte slaap met gesimuleerde dageraad, in vergelijking met gedimd of blauw licht. Prestaties gingen alleen de eerste dag vooruit, en de biologische klok verschoof nauwelijks. Dit zijn kleine onderzoeken in een lab, geen bewijs voor elke slaapkamer. Zie het dus als een fijnere manier van wakker worden en niet als oplossing voor slecht slapen.

Verwar het ook niet met lichttherapie. Een daglichtlamp als de Philips EnergyUp haalt ongeveer 10.000 lux van dichtbij, schrijft ID.nl in een overzicht uit 2022, terwijl de wake-up lights hier rond de 300 lux zitten. Dat zijn twee verschillende apparaten voor twee verschillende doelen.

Waar je op let bij het kopen

Lichtsterkte en bereik. Popular Science noemde in 2023 warm ledlicht van ongeveer 100 tot 300 lux als gangbaar, en voor zware slapers rond de 300 lux of meer. Een hoog maximum is vooral nuttig als je het ook omlaag kunt zetten, want niet iedereen wil om half zeven een schijnwerper op het kussen. Kijk dus naar het aantal standen.

Duur van de zonsopkomst. Popular Science noemt een opbouw van 15 tot 60 minuten als het bereik waarin zo’n wekker je lichaam laat reageren alsof de zon opkomt. Het onderzoek hierboven gebruikte dertig minuten. Een model waarbij je de duur zelf kiest, geeft de meeste speelruimte.

Kleurverloop. Veel modellen beginnen rood en lopen via oranje naar warm wit of geel, zoals een echte zonsopkomst. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Philips HF3520 en volgens de fabrikant ook voor de Bodyclock-reeks van Lumie.

Geluid, en kun je het uitzetten. Het geluid moet zacht genoeg zijn om niet te schrikken, maar wel hoorbaar blijven. Sommige modellen hebben alleen natuurgeluiden. Wie echt een gewone wekkertoon wil, moet dat nakijken, want dat zit niet op elk model.

Met of zonder app. Een app is handig om in te stellen vanaf je telefoon, maar wie de telefoon juist uit de slaapkamer wil houden, is beter af met een model dat volledig met knoppen werkt. Modellen als de Hatch Restore vragen om wifi en bluetooth, en bij die wekker gaat het in de Amerikaanse lijsten ook over een los abonnement.

Plek in de kamer. Lux geldt op korte afstand: een verkoper noemt voor Philips 300 lux op ongeveer een halve meter. Zet het licht dus op het nachtkastje aan jouw kant en niet aan de andere kant van de kamer. Heb je verduisterende gordijnen, dan vult een wekkerlicht die juist goed aan: de straatlantaarn en de vroege zomerzon blijven buiten, en toch word je met licht gewekt. En wil je de slaapkamer verder rustig houden, dan helpt opruimen wat er niet hoort ook.

Welke modellen in de tests opvallen

Hier wordt het interessant, want de winnaar hangt af van wie je het vraagt. The Guardian koos in zijn test de Lumie Bodyclock Glow 150 als beste, vanwege de geluidsopties en de zonsopkomst. CNN Underscored en BGR kozen juist de Philips SmartSleep HF3520. Het Noorse tek.no koos de Philips HF3653 als beste en prees de Lumie Spark 100 om zijn bijzonder goede zonsopkomst. T3 noemt de Lumie Bodyclock Shine 300 de beste balans tussen functies en prijs. Deze tests komen allemaal uit het buitenland, dus reken niet op hetzelfde aanbod hier.

Die verschillen zijn goed nieuws. Het laat zien dat er niet één wekkerlicht is dat alles beter doet, en dat je gerust op kenmerken mag kiezen. Tussen twee Philips-modellen zit het verschil vooral in de extra’s. Philips noemt voor de HF3520 tot 300 lux, vijf natuurgeluiden, een fm-radio en een zonsondergangsfunctie om bij in te slapen, en voor de HF3650 310 lux en zeven geluiden. Dat is in de praktijk een klein verschil in licht.

Wat er in Nederland te koop is

ID.nl noemde in 2022 in zijn Nederlandse overzicht de Philips HF3520 en de Somneo, en daarnaast de JBL Horizon, die met muziek via bluetooth wekt, de Lumie Bodyclock Active 250 en de Beurer WL90, die je met je telefoon bedient. Proshop heeft onder meer de Lumie Bodyclock Spark in de Nederlandse winkel. Het aanbod verandert, dus controleer bij het bestellen of je echt het model uit de test hebt: typenummers van Philips verschillen per land en jaar, en in Amerikaanse lijstjes staan vaak uitvoeringen die hier onder een ander nummer of niet te koop zijn.

Voor de meeste slaapkamers is de keuze daarmee vrij overzichtelijk. Wil je vooral rustig wakker worden, dan volstaat een model rond de 300 lux met instelbare opbouw en een geluid dat je prettig vindt. Slaap je hard door, of staat het nachtkastje wat verder weg, kijk dan naar de bovenkant van het bereik. Extra’s als radio of slaapgeluiden zijn vooral een kwestie van smaak.