Van Billy-kast naar inbouwkast: zo laat je de boekenkast verdwijnen

De Billy staat bij zoveel mensen in de kamer dat je hem niet meer ziet. Precies dat is zijn zwakte. Een losse boekenkast tegen een muur blijft een meubel, en een meubel maakt een kamer nooit af. Zet er lijstwerk omheen en verf het geheel in de kleur van de wand, en opeens oogt hij als een kast die de aannemer in 1935 heeft gemaakt.

Bij Apartment Therapy beschreef Courtney Balestier hoe ze dat deed in haar rijtjeshuis uit 1940. Ze zette één smalle kast naast de schouw, bouwde er een lijst omheen die aansloot op de bestaande plint en legde er een op maat gezaagde plaat mdf overheen om de kier bovenin te verbergen. Haar conclusie is de aardigste zin uit het stuk, want mensen denken nu dat de kast er altijd heeft gezeten.

Het principe in vijf stappen

De klus zelf is simpeler dan hij eruitziet. Je bouwt geen kast, je bouwt een lijst om een bestaande kast heen.

Eén. Zet de kast op een sokkel. Timmer van resthout een laag raamwerkje waar de kast op komt te staan, zodat de onderste plank precies uitkomt op de bovenkant van je plint. Doe je dit niet, dan blijft de kast er los voor staan en verraadt de plint dat het geen inbouwkast is.

Twee. Zet er iets om te bevestigen. Schroef latjes tegen de muur en tegen de zijkant van de nis of de schouw, op de plek waar het lijstwerk straks komt. Deze fase ziet er lelijk uit en verdwijnt daarna voorgoed.

Drie. Veranker de kast. Een hoge open kast hoort sowieso aan de muur vast. Bij een gipswand gebruik je pluggen voor holle wanden, bij steen gewone nylon pluggen. Weet je niet waar je in boort, controleer dan eerst wat voor wand je voor je hebt.

Vier. Breng lijstwerk en een deksel aan. Kies profielen die aansluiten op wat er al in de kamer zit, dus bij een jarendertigwoning een iets zwaarder profiel en bij nieuwbouw een vlakke lat. Bovenop komt een plaat mdf die helemaal tot de achterwand doorloopt, zodat de kier tussen kast en muur wegvalt.

Vijf. Kitten en schilderen. Vul alle naden met acrylkit, werk schroefgaten weg en schilder het geheel in één kleur. Dit is de stap die het verschil maakt, want het oog leest kleurverschil als een scheiding. Voor de gaatjes en oneffenheden vooraf helpt onze uitleg over vullen zodat je het na het verven niet terugziet.

Wat je nodig hebt

• Een Billy-boekenkast in de breedte die in je nis past, plus eventueel een opzetstuk
• Lijstwerk en plint die matchen met wat er al in de kamer ligt
• Een plaat mdf voor de bovenkant, op maat gezaagd
• Resthout of vuren latten voor de sokkel en de bevestigingslatjes
• Acrylkit, houtvuller, schuurpapier en grondverf
• Muurverf of lakverf in de kleur die je al op de wand hebt
• Pluggen die bij je wand horen, een boormachine en een waterpas

Het lijstwerk, de kit en de mdf-plaat haal je bij een bouwmarkt zoals Gamma, Praxis of Hornbach, en daar zagen ze de plaat meestal meteen op maat. Vraag om een plaat die een paar millimeter smaller is dan de opening, want een muur is nooit recht en een millimeter speling vul je met kit.

Waar het in een Nederlands huis anders ligt

Het Amerikaanse voorbeeld gaat uit van een schoorsteen met ruimte ernaast. Hier heb je vaker een nis naast een erker of een kast naast een deur, en dat werkt precies hetzelfde. Drie dingen verdienen wel aandacht.

Muren in vooroorlogse huizen lopen scheef. Meet de opening boven, in het midden en onder, en ga uit van de smalste maat. Het verschil verdwijnt straks achter het lijstwerk.

Staat de kast tegen een koude buitenmuur, laat dan bewust een centimeter of twee lucht achter de kast en sluit hem onderin niet volledig af. Boeken tegen een koude muur in een dichte kast is de kortste weg naar schimmel op de achterkant van je banden.

Huur je, dan is dit een klus met gaten in de muur en dus met toestemming. Wil je het risico niet, kijk dan naar de aanpak zonder schade die we voor de badkamer beschreven, want het principe van losse panelen en verf gaat ook op in de woonkamer.

Wanneer je het beter niet doet

Deze klus loont als je een nis hebt met een vaste breedte en als je van plan bent voorlopig te blijven wonen. Ga je binnen twee jaar verhuizen, dan kun je beter een kast kiezen die meegaat, want een ingebouwde Billy sloop je niet zonder schade los.

En hij is niet in alle gevallen de goedkoopste route. Een schuine wand, een hoge kamer of een vreemde maat betekent al snel dat je meer lijstwerk koopt dan de kast kost, en dan rendeert een kast op maat vaker dan een losse kast. Reken het uit voordat je gaat zagen.

Wat me tot slot opvalt aan dit soort projecten is hoe klein de ingreep eigenlijk is. Je verandert niets aan de indeling en niets aan het meubilair. Je haalt alleen de rand weg waar het meubel ophoudt en de muur begint. Dat de kamer daarna rustiger oogt, komt doordat het oog minder scheidingen te verwerken krijgt, hetzelfde effect dat je ziet als je gordijnrails tot aan het plafond hangt.