Paddenstoelen in je tuin: weghalen of laten staan, en wat ze je vertellen

Na een paar natte weken staan ze er ineens. Een groepje bruine hoedjes midden in het gras, een witte paddenstoel tussen de vaste planten, een rij gele zwammetjes langs een oude boomstronk. De eerste reactie is vaak om ze eruit te trekken, zeker als er kinderen of een hond in de tuin spelen. Meestal is dat niet nodig, en de plek waar een paddenstoel opkomt zegt meer over je tuin dan de paddenstoel zelf.

Waarom laten staan meestal het beste is

Govert de Jong schreef op 16 oktober in Gardeners’ World dat je eigenlijk niets hoeft te doen als er paddenstoelen tussen je planten staan. Ze breken dood materiaal af en verrijken zo de bodem waar je planten van leven. Volgens datzelfde stuk zijn er in Nederland en België ruim vijfduizend beschreven soorten paddenstoelen, en de meeste die je in een tuin tegenkomt zijn opruimers of planten helpende soorten.

Wat je ziet, is bovendien maar een klein stukje. Een paddenstoel is het vruchtlichaam van een schimmel, te vergelijken met een appel aan een boom. Het eigenlijke organisme is een netwerk van schimmeldraden in de grond of in hout, het mycelium. Trek je de paddenstoel eruit, dan blijft dat netwerk gewoon zitten en verschijnen er vroeg of laat nieuwe. Het netwerk zelf bestrijden is volgens Gardeners’ World lastig en ook zinloos, omdat je daarmee meer kapotmaakt dan je wint. Ik vind dat een geruststellende gedachte. Je hoeft er niet tegen te vechten, je kunt er gewoon naar kijken.

Wat de plek je vertelt

Paddenstoelen zijn grofweg in te delen in drie groepen. Zo’n zeventig procent zijn opruimers, die dood materiaal afbreken en voedingsstoffen terug in de grond brengen. Een tweede groep leeft samen met planten en bomen en ruilt mineralen uit de bodem tegen suiker uit de plant. Gardeners’ World noemt dat zeker tachtig procent van alle planten zo’n band heeft. De derde groep zijn parasieten, die een levende plant aanvallen en er niets voor teruggeven. Waar een paddenstoel staat, geeft vaak al een hint in welke groep je zit.

Die laatste rij is de enige waar je echt even bij stilstaat. Honingzwammen kunnen struiken en bomen doden, en als je de paddenstoelen ziet is de boom van binnen al aangetast. Weghalen heeft dan geen zin meer, schrijft Gardeners’ World. Het is eerder een reden om goed te kijken of de boom nog veilig staat.

Paddenstoelen in het gras zijn het omgekeerde verhaal. Ze vertellen je dat er veel dood materiaal tussen de sprieten ligt. Ga je het gazon dit najaar toch al opknappen, dan sluit dat mooi aan bij het werk dat je doet als je kale plekken in het gazon bijzaait.

Wanneer je ze wel weghaalt

Er is een goede reden om in te grijpen, en dat zijn kleine kinderen en huisdieren. Veel eetbare paddenstoelen hebben een giftige dubbelganger. De groene knolamaniet lijkt op het eerste gezicht op een weidechampignon en is vaak dodelijk als je hem eet. Speelt er een peuter in de tuin of een hond die alles proeft, haal de paddenstoelen dan uit voorzorg weg. Doe dat met handschoenen aan. Reken erop dat je dat een paar keer per seizoen doet, want ze komen terug.

Heeft een kind toch een stukje gegeten, dan raadt het Rode Kruis aan om de resten te bewaren of een foto te maken van de paddenstoel, en contact op te nemen met de huisarts of de huisartsenpost. Bel 112 bij sufheid, bewusteloosheid, benauwdheid of onrustig gedrag. Wacht niet af omdat het kind zich goed voelt, want klachten komen soms pas uren na het eten. Bij een hond is het advies van Gardeners’ World hetzelfde in de kern. Bel de dierenarts, neem de paddenstoel of een foto mee en laat de hond niet zelf braken voordat je dat met de dierenarts hebt besproken.

En plukken voor in de pan? Daar is het advies kort. Ga ervan uit dat je paddenstoelen uit de tuin niet eet, tenzij je echt weet wat je doet. Wil je eigen paddenstoelen, dan kweek je ze liever zelf, in de tuin of binnen. Voor de rest staan ze het mooist waar ze staan. Een groepje paddenstoelen in het gras is in oktober net zo goed tuin als de laatste asters.